|
|
|
|
|
كارشناسان در ميزگرد بررسى تئاتر در ۸ سال گذشته عنوان كردند:
|
|
|
|
يادداشت تاتر
|
|
|
|
يادداشت سينما
|
|
|
|
|
|
|
چشم شيشه اى
«رژه پنگوئن ها» مستندى كه به كوچ پنگوئن ها پرداخته در رديف دهم پر فروش ترين فيلم هاى روز امريكا قرار گرفته است. اين فيلم تاكنون به چهارمين مستند پرفروش تاريخ سينما تبديل شده و پيش بينى مى شود كه به مقام دوم هم صعود كند. «رژه پنگوئن ها» محصول مشترك امريكا و فرانسه است و در نسخه امريكايى فيلم (كه پنج دقيقه كمتر از نسخه فرانسوى است) مورگان فريمن به عنوان گوينده متن مشاركت دارد.
|
|
|
|
|
جاده و جنگ و مصائب عكاسى
گروه سينما - تئاتر: جشنواره تصوير هنرمند هفته گذشته به كار خود پايان داد. در صفحه سينما- تئاتر يكشنبه گذشته، مرورى بر برخى از آثار به نمايش در آمده در اين جشنواره را آغاز كرديم. آنچه مى خوانيد يادداشت هايى است درباره تعداد ديگرى از اين آثار مستند كه به تناسب موضوع جشنواره، زندگى هنرمندان يا نحوه شكل گيرى آثار هنرى آن ها را به تصوير مى كشند. جاده هاى كيارستمى كارگردان: عباس كيارستمى درباره عكس هاى خودش از جاده ها اين اثر حدوداً ۲۰ دقيقه اى، پيش از آن كه فيلم باشد نوع ديگرى از نمايشگاه عكس است و بيش از آن كه بتوان درباره فيلم به گفت و گو نشست مى توان به بررسى عكس هاى فيلم پرداخت. حتى گفتارى كه فيلمساز با صداى خودش به تصاوير افزوده كمك چندانى به «سينمايى» شدن اثر نمى كند و مى توان گفت در نقش بروشور يك نمايشگاه عكاسى ظاهر مى شود كه فيلمساز در آن از سابقه عكس ها مى گويد و اشعارى را هم به گفتارش علاوه مى كند. سياه و سفيد بودن عكس ها و توالى آن ها ذهن بيننده را درگير فرم مى كند. در همين حال كه بيننده جاده هاى پر پيچ و تاب يا رفته تا بى نهايت را از نظر مى گذراند و در سكون و سكوت حاكم بر راه هاى خالى عكس ها غرق مى شود ناگهان در دو سه قسمت از فيلم اتومبيل عكاس را مى بينيم كه از گوشه كادر به جاده موجود در عكس (يا در واقع پلانى كه با حال و هواى عكس ها و به همان طريق سياه و سفيد تصويربردارى شده) مى خزد و در جاده گم مى شود يا از سوى ديگرى از كادر خارج مى شود و اين ايده درخشانى است كه «جاده هاى كيارستمى» را نجات مى دهد. عكاس جنگ كارگردان: كريستين فرى/درباره جيمز نچوى؛ عكاس خط آتش پيش از آنكه از خود فيلم صحبتى بشود، نحوه اكران آن جاى بحث دارد. توقع نمى رود آدم از فيلمى به زبان اصلى كه در آن علاوه بر انگليسى، آلمانى هم صحبت مى كنند و با زيرنويس فرانسوى چيز زيادى سر در بياورد. به خصوص كه بخشى از فيلم ترك هاى تصويرى داشته باشد و در بخش ديگر صداى فيلم دايماً كم و زياد و زير و بم شود. وقت خوب مصائب كارگردان: ناصر صفاريان / درباره احمدرضا احمدى؛شاعر وقت خوب مصائب را مى توان از خوش ساخت ترين فيلم هاى اين دوره جشنواره دانست كه در عين حال در پرداخت محتوا هم موفق عمل كرده است. وسواس صفاريان در نورپردازى، قاب بندى و تركيب بندى تصاوير به وضوح به چشم مى خورد. با وجود آنكه تصاوير به هيچ عنوان در استوديو گرفته نشده اند و تمامى فيلم هم بر پايه مصاحبه بنا شده است با اين حال تصاوير از نظر بصرى بسيار غنى هستند. صفاريان براى مصاحبه هاى مستند خود سراغ آدم هاى متعددى رفته است و مرعوب نام هاى پرآوازه مصاحبه شوندگان هم نشده. براى او مجيد انتظامى، داودرشيدى، مسعود كيميايى، عباس كيارستمى، آيدين آغداشلو و ديگران تا آن اندازه مهم هستند كه صحبت هايشان در خدمت فيلم باشد. او به راحتى توانسته فيلمش را از تصاوير زائد بپيرايد و آن را سرشار از لحظه هاى ناب سازد. صفاريان با زيركى علاوه بر آن كه بيننده را با آثار احمدى و سبك او آشنا مى كند به دنياى درونى اين شاعر نيز نقب مى زند و حتى فراتر از آن گويى تمام مصاحبه شوندگانى را كه درباره احمدى و آثار او سخن مى گويند درون كاوى مى كند. او دوربين خود را به راحتى خاموش نمى كند و اتفاقاً بخش هاى جذابى از فيلم او مربوط به زمان هايى است كه دوربينش را پيش و پس از تصويربردارى هاى رسمى روشن گذاشته است. «وقت خوب مصائب» احمدى را آن گونه كه هست معرفى مى كند؛ مردى طناز با غمى درونى. و سرانجام بى ينال عكاسى كارگردان : محمد رازدشت/ درباره دو سالانه عكاسى يك مستند گزارشى نسبتاً بى طرفانه. راز دشت براى بررسى كيفيت برگزارى دو سالانه عكاسى با دبيرى بهمن جلالى، سراغ سلايق و ديدگاه هاى مختلف رفته است. از اعضاى هيات انتخاب و نفر برگزيده بى ينال گرفته تا معترضين به كارهاى انتخاب شده و راى صادره. او بدون هرگونه توضيح اضافى در قالب نريشن، بيان همه جوانب ماجرا را بر عهده مصاحبه شوندگان گذاشته است و از همين روست كه مخاطب فيلم را تا حد زيادى بى طرف مى يابد. ولى اين امر دريافت خط محورى فيلم و شناخت جوانب ماجرا را براى بيننده كمى به تاخير مى اندازد. گفت وگوها در فيلم راز دشت به خوبى به هم چفت شده اند به طورى كه گويى هر فرد صحبت هاى نفر قبل را پى مى گيرد ولى صحبت ها اگر چه مفيدند و وجوه مختلف مساله را روشن مى كنند گاهى كشدار و مطول نيز هستند.
|
|
|
|
|
كارشناسان در ميزگرد بررسى تئاتر در ۸ سال گذشته عنوان كردند:
گسترش تئاتر بدون افزايش امكانات!
|
|
|
گروه سينما، تئاتر: در هر برهه اى از مديريت مملكت هنر نيز دستخوش شرايط تازه اى مى شود و خوشبختانه هر دولتى بر سر كار آمده در شعارهايش حرف از رشد فرهنگ و هنر زده است. خاتمى نيز در تبليغات انتخاباتى خود هم در دوره اول و هم در دوره دوم بر اولويت هاى فرهنگى تاكيد داشت. امروز ديگر خاتمى رييس جمهور نيست و بررسى ۸ ساله گذشته مى تواند راهگشاى دولت تازه باشد. تئاتر به عنوان يكى از هنرهايى كه همواره با مسايل عديده اى روبه رو بود در ۸ سال گذشته هم دستخوش شرايط و تغييراتى گشت. خبرگزارى ايسنا به همين بهانه و با حضور حسين مسافر آستانه (دبير بيست و چهارمين جشنواره تئاتر فجر)، فرشيد ابراهيميان (استاد دانشگاه و منتقد) و جاهد جهانشاهى (منتقد، نويسنده و مترجم) ميزگردى را با موضوع بررسى تئاتر كشور در ۸ سال گذشته برگزار كرده است كه در پى مى خوانيد: فرشيد ابراهيميان، مدرس و پژوهشگر تئاتر در شروع اين ميزگرد با اشاره به تاريخچه اى از وضعيت تئاتر در سال هاى قبل از رياست جمهورى سيد محمد خاتمى گفت: تئاتر تا پيش از سال ۷۶ به نوعى به تعطيلى انجاميده بود يعنى از سال هاى ۷۰ به بعد شرايطى فراهم شده بود كه تحت آن تئاتر به شكلى تقريبى و نه تحقيقى تعطيل بود و حتى صحبت از اين بود كه تئاتر شهر را به مناسبت هاى مختلف به نهادهاى متعددى اجاره دهند، در حالى كه در همين وضعيت با گسترش مراكز آموزشى تئاتر و حضور جوانانى كه براى اين امر تربيت شده بودند روبه رو بوديم و جامعه بايد به مطالبات آن ها جواب مى داد. وى ادامه داد: در كنار اين جامعه جوان كه مى خواستند آموزه هاى خود را به معرض ديد بگذارند، ما پيشكسوتانى را نيز داشتيم كه تا قبل از سال ۷۶ تئاتر منحصر به آن ها بود و مدت زيادى بيكار بودند، پس فرصت مناسبى بود تا خود را دوباره مطرح كنند. وى افزود: در سال هاى ۷۶ به بعد آدم هاى زيادى روى صحنه آمدند و نمايش هاى خود را به معرض ديد گذاشتند ولى نتوانستند نظر آحاد مردم را نسبت به تئاتر جلب كنند. جاهد جهانشاهى، منتقد و پژوهشگر تئاتر نيز با تاييد اين مطالب اضافه كرد: اگر خاتمى شانس مى آورد و سال هاى بعد بر روى كار مى آمد خيلى موفق تر از امروز بود، زيرا او از معدود كانديداهايى بود كه در كابينه خود برنامه ارايه داده بود و برنامه هاى فرهنگى - هنرى او در دل هر فردى روزنه اميدى ايجاد مى كرد، هرچند كه اين اتفاق نيافتاد. وى يكى از دلايل عدم توفيق برنامه هاى خاتمى در عرضه فرهنگ و هنر را سابقه طولانى جنگ تحميلى در كشور و نتايج حاصله از آن دانست و گفت: بعد از هشت سال جنگ، مردم احتياج به دست يابى به يك وضعيت آرامش بخش و تلطيف كننده و شاد داشتند پس از شروع كابينه خاتمى، جامعه به نوعى نااميد از همه چيز بود و وقتى او برنامه هايش را ارايه داد همه اميدوار شدند ولى مشكل ما در جاى ديگرى هم بود. اين منتقد تئاتر با اعتقاد بر اين كه آزمون و خطاى اين برنامه تا چند نسل به طول مى انجامد، گفت: ما بايد در ابتدا شرايط لازم براى برگزارى ديالوگ را فراهم مى كرديم زيرا بعد از اين همه سال مردم ما هنوز زبان اغنايى همديگر را نيز نمى شناسند، در صورتى كه خاتمى آمد تا راه كارهاى جديدى ارايه دهد، در صورتى كه دولتى كه ابزارمند نيست در شرايطى تحت تاثير حاشيه هاى قدرت ناخواسته در منگنه گير مى كند و خواسته ها و برنامه هايش با گرفتارى و معضل روبه رو مى شوند و اين اتفاق براى كابينه خاتمى افتاد. وى تصريح كرد: نگاه مديران ما ، در اين هشت سال نگاه آزمون و خطا بود در صورتى كه ما نياز به يك برنامه مدون داشتيم تا فعاليت هايمان در مراحل مختلف متوقف نشود. حسين مسافر آستانه دبير جشنواره تئاتر فجر نيز به عنوان يكى از حاضران در اين نشست كه تجربه مديريت نظارت و ارزشيابى در كابينه خاتمى را داشته است، با مثبت و منفى خواندن اين دوره هشت ساله گفت: خارج شدن تئاتر از وضعيت ركود و ايستايى و مواجه شدن آن با يك جنبش ناگهانى فرصت توجه به مضامين متعدد و نگاه هاى مختلف را به تئاتر داد. از طرفى بعد از سال ها، با يك رشد ده برابرى بودجه و حضور در عرصه هاى بين المللى نيز مواجه شديم اما در ميان تمام اين كارها نتوانستيم تئاتر را به عنوان يك فعاليت مهم و ضرورى در جامعه جا بيندازيم. وى نتيجه اين اتفاق را در شكست تئاتر دانست و گفت: در اين سال ها نمايشگران و تماشاگران تئاترى ما چندان از هم قابل تفكيك نيستند و هرچند با افزايش تعداد خانواده تئاترى روبه رو بوديم ولى نتوانستيم امكانات خود را افزايش دهيم و گامى رو به جلو برداريم، زيرا هنوز فعاليت هاى تئاترى در جامعه ما نهادينه و قانونمند نشده است و هنرمندان ما همچنان بايد براى اجراى يك نمايش با مسايل متعددى روبه رو شوند و كورانى از حوادث را پشت سربگذارند. دبير بيست و چهارمين جشنواره تئاتر فجر ادامه داد: در شوراى عالى انقلاب فرهنگى، آيين نامه اى با مفاد مشخص براى تئاتر و چگونگى اجراى آن تعيين شده كه متاسفانه در هر دوره با سلايق افراد متعدد، تهيه و اجرا مى شود و به همين دليل ما همواره در برزخ پيش روى تئاتر در حال دست و پا زدن هستيم. جاهد جهانشاهى نيز تصريح كرد: همانطور كه دولت تاجر خوبى نيست هنرمند خوبى نيز نيست زيرا ما در ساير حوزه ها به ضرورت حضور بخش خصوصى و رشد آن رسيده ايم ولى در تئاتر همچنان با اين مشكل روبه رو هستيم. وى خاطر نشان كرد: عده اى علاقه مند به حضور و فعاليت در بخش خصوصى هستند ولى آزادى عمل و اعتماد بين آن ها و دولتمندان وجود ندارد و بعد از سال ها مى بينيم كه تئاتر خصوصى ما هنوز هيچ ضابطه و برنامه مدون و كتبى ندارد، درصورتى كه دولت بايد به عنوان ناظر بر جريان نظارت عاليه حضور داشته باشد و از طرفى آزادى عمل را به هنرمندان بدهد زيرا در غير اين صورت ما در يك دور باطل به گردش مى افتيم. فرشيد ابراهيميان نيز با تاييد مطالب گفته شده افزود: متاسفانه اين بى توجهى ها به تئاتر در حدى است كه حتى در برنامه پنج ساله توسعه هم هيچ سرفصلى براى آن به چشم نمى خورد و تمام برنامه هاى پيشروى ما، قائم به افراد و نوع نگاه آن ها است در صورتى كه ما نياز به كاناليزه شدن، تعيين هدف و دست يابى به سياست ها داريم، هرچند كه تئاتر ما در طى اين هشت سال از يك هويت نسبى برخوردار شد و نهادى چون «خانه تئاتر» را به عنوان يك جامعه صنفى در دل خود ايجاد كرد. جهانشاهى نيز اضافه كرد: دولت خاتمى خواست كه بخشى اعظم از مشكلات پيش روى را حل كند ولى به خاطر كم اطلاعى اغلب مديران بسيارى از طرح ها رفت و برگشت خورد، پس چطور مى توان انتظار داشت در مملكتى كه مديران آن تا اين اندازه با هنر بيگانه هستند به بالندگى تئاتر دست يافت. در واقع بايد تئاتر نهادينه شود تا در ميان مردم و دولتمردان رسوخ كند.
|
|
|
|
|
يادداشت تاتر
دوگانگى احساس
گروه سينما، تئاتر: حميدرضا آذرنگ معمولاً درباره جنگ و سال هاى بعد از دفاع مقدس مى نويسد. نمايش قبلى او به نام «اين كدوم پنجشنبه است » نيز موضوعى در اين باره داشت. تازه ترين اجراى آذرنگ «روزى روزگارى آبادان» نام دارد. نمايشى كه در حال حاضر در تالار قشقايى مجموعه تئاتر شهر به روى صحنه مى رود. آذرنگ از بچه هاى جنوب است مكان وقوع داستان هم آبادان است. اما نه آبادان زمان جنگ، آبادان نزديك به امروز، اجرايى در جهانى فانتزى و پر از تحليل ... بگذريم. حميدرضا آذرنگ يادداشت كوتاهى به قلم خودش درباره «روزى روزگارى آبادان» نوشته است، يادداشتى كه در اختيار سايت ايران تئاتر قرار گرفته. بخوانيد: مدتى از جنگ عراق و امريكا (اولين جنگ) مى گذشت و من اين قدر از حادثه جنگ لباس سياه به تن احساسم كرده بودم كه دچار دوگانگى احساس شده بودم. از يك طرف مشتاق لطمه ديدن دشمن گذشته سرزمينم يعنى عراق بودم و از طرف ديگر زخم خورده تهاجم خونين بودم كه همين اشتراك معنايى هم اشتياقم رو خنثى مى كرد يه جورى استيصال معنايى بود. مونده بودم كه به خود فكر كنم و جاى تركش هاى ويرانگر دشمن روى خاك سرزمينم، يا به اشتراك تلخى اين تجربه براى يه كسى مثل خودم توى عراق كه حالا دچار يه تهاجم با مفهوم مشترك، عقيدتى من شده! مونده بودم براى چه كسى بايد دل بسوزونم. خودم؟ چه فرقى مى كرد؟! چه فرقى مى كنه؟! تا اين كه آخرين ضربه هم خورد، به همونجايى كه هنوز مرحم زخماش آرزوى غريب و شايد محاكمه! يه موشك امريكايى تو آبادان! از ارتباط عجيب آدم ها و سياست ها كه بى بهره بودم، گفتم شايد بتونم دردم رو با يه تيكه حلبى به اسم موشك در ميون بذارم. اين شد كه «روزى روزگارى آبادان» رو نوشتم تا شايد جون چند نفر رو از مصيبت تلخ جنگ و اجتناب ناپذير مرگ رها كنم ولى ...
|
|
|
|
|
يادداشت سينما
سينماى غرب در جنگ با مسلمانان
انفجارهاى اخير در لندن كه همانند اتفاقات ديگرى از اين قبيل، حقيقت و باطن محفوظ و مكتومى دارند ولى در ظاهر گناه اصلى به گردن مسلمانان انداخته مى شود قاعدتاً بهانه ديگرى به دست دست اندركاران دنياى سينماى غرب خواهد داد تا با خلق آثار جديد به ترسيم چهره اى مطلوب از دنياى غرب و تصويرى مخدوش بلكه كريه از مسلمانان بپردازند. مقوله فيلم هاى ضد اسلامى پيشينه اى بيش از يك دهه و دو دهه دارد كه تامل در آن ها در حد گزارش هاى تفصيلى خواهد بود، اما براى نمونه مى توان به سه فيلم «چهارپر»، «سقوط بلك هاك» و «اشك هاى خورشيد» به ترتيب محصول سال هاى ،۲۰۰۲ ۲۰۰۲ و ۲۰۰۳ از امريكا و انگليس اشاره كرد كه قصه اعزام سربازان انگليسى به سودان، ورود سربازان امريكايى به سومالى براى دستگيرى رهبر شورشيان اين كشور و كمك سربازان امريكا براى نجات يكى از عناصر فعال خارجى در نيجريه است. نگاهى به اين سه فيلم حكايت از اين دارد كه اولاً فضاى وقوع داستان ها كشورهاى اسلامى هستند؛ ثانياً نيروهاى خارجى عمل كننده قصدى جز حاكم كردن نظم و دموكراسى و حمايت از كشورهاى عقب مانده ندارند، در عين حال كه مخالفان آنان در نهايت خشونت عمل مى نمايند، خشونتى كه بر اثر گرايش آن ها به دين اسلام در آن ها بروز كرده؛ ثالثاً ماهيت اين جوامع آميخته با آشفتگى و استبداد و هرج و مرج است؛ رابعاً شعار نيروهاى مردمى مقابله كننده ضديت و هجمه به مسيحيت است. اعتقاد راسخ سردمداران امروز سياسى غرب كه در كالبد هاليوود و ديگر كمپانى هاى فيلمسازى حلول كرده، اين است كه «مسلمانان دشمن اصلى هستند» و هدف، مقابله با آنان در لفافه هاى زيبا و چشم نواز فيلم هاى روز هاليوود است. حتى در مستند پرفروش مايكل مور با عنوان فارنهايت ۱۱/۹ هم مهم ترين اتهام جرج بوش همدستى او با خاندان سلطنتى عربستان معرفى شد. با اين اوصاف به نظر مى رسد گزينه اصلى مقابله با اين خط شيطانى عرصه هنر، اتخاذ خط مشى واحد سياسى - تبليغى كشورهاى اسلامى براى حمايت از مسلمانان و بهره گيرى از ابزارهاى مدرن اطلاع رسانى همانند تلويزيون هاى ماهواره اى و انواع جرايد فرامنطقه اى باشد.
|
|
|
|
|
اردوى پر تعداد ايرانيان در لوكارنو
فارس: پنجاه و هشتمين جشنواره بين المللى فيلم «لوكارنو» با نمايش ۷۵ فيلم از جمله فيلم هاى ايرانى «ما همه خوبيم»، «يك شب» و «كافه ترانزيت» و با حضور «عباس كيارستمى» و «نيكى كريمى» در كشور سوييس در حال برگزارى است و تا ۲۳ مرداد ماه ادامه خواهد داشت. جشنواره لوكارنو امسال با حضور بسيارى از كشورهاى جهان از جمله ايران برگزار مى شود و فيلم «يك شب» به كارگردانى «نيكى كريمى» و تهيه كنندگى «جهانگير كوثرى» و بازى «هانيه توسلى» از جمله فيلم هايى است كه در اين دوره از جشنواره از ايران به نمايش در مى آيد. «يك شب» اولين ساخته كريمى، بازيگر سينماى ايران است. اين فيلم چندى پيش در بخش رسمى نوعى نگاه در جشنواره كن و ۲۵ ژوئن (۴ تيرماه) در جشنواره مونيخ آلمان به نمايش درآمد. نيكى كريمى در اين دوره از جشنواره لوكارنو به عنوان يكى از داوران حضور دارد. علاوه بر فيلم «يك شب»، از ايران فيلم هاى «كافه ترانزيت» به كارگردانى «كامبوزيا پرتوى» و «ماهمه خوبيم» به كارگردانى «بيژن ميرباقرى»، «رييس جمهور مش قنبر» به كارگردانى «محمد شيروانى»، «ماده ۶۱» به كارگردانى «مهوش شيخ الاسلامى» و شش اثر از «مانيا اكبرى» در بخش ويديو آرت اين فستيوال به نمايش در مى آيد. فيلم «كافه ترانزيت» كه در جشنواره فجر سال گذشته مورد توجه منتقدان جشنواره واقع شد، در بازار جشنواره امسال كن نيز به نمايش در آمده و مورد توجه قرار گرفت. «فيلم ما همه خوبيم» نيز يكى از نامزدهاى دريافت جايزه بهترين فيلم در جشنواره بين المللى فجر در سال گذشته بود كه جايزه بهترين بازيگر نقش دوم زن را براى بازى «مريلا زارعى» در اين جشنواره از آن خود كرد. گفتنى است كه در اين دوره از جشنواره لوكارنو همزمان با نمايش فيلم «زير درختان زيتون» ساخته «عباس كيارستمى»از اين فيلمساز كشورمان به همراه «ويم وندرس» و «ترى گيليام» قدردانى مى شود. از بخش هاى اصلى اين جشنواره مى توان به بخش «فيلمسازان امروز»،«يوزپلنگ هاى آينده»، «فيلم هاى سينه فونداسيون»»،«بزرگداشت اورسن ولز» و «درهاى باز» و «حقوق بشر» اشاره كرد.
|
|
|
|