وحيد صابرى
كندوان،روستاى كوچك در نزديكى شهر اسكو كه در ۵۰ كيلومترى جنوب غربى تبريز قرار گرفته است. اين روستا يكى از سه روستاى صخره اى جهان است كه اين موجب جذابيت بى نظير آن شده است. معمارى روستاى كندوان و جارى بودن زندگى مردم در قالب بافت قديمى آن يك استثنا در دنيا به حساب مى آيد. كندوان روستايى است بنا شده در صخره و تنها سازه اين دهكده را سنگ ها تشكيل مى دهند. خانه هاى آن كندويى شكل هستند و براى دام ها نيز حفره هايى در سنگ ها بنا شده است.
كندوان منطقه اى ييلاقى از رشته كوه هاى سهند است كه مراتع سرسبزش عشاير زيادى را به آنجا مى كشاند. چشمه آب معدنى كندوان نيز يكى از جاذبه هاى اين روستاى ۶ هزار ساله محسوب مى شود. آب اين چشمه با كمترين درصد سنگينى براى درمان بيمارى هاى كليوى بسيار مفيد است.
در اثر فعل و انفعالات آتشفشانى كوه هاى سهند؛ منظره اى در يكى از خوش  آب وهواترين نقاط ايران ايجاد شده كه بيشتر به نظر خواب و خيال مى آيد. ده ها كران چندتايى، جفتى، تكى، مخروطى شكل و دوك مانند يكى از بهترين مناظر طبيعى ايران را مجسم ساخته است. از دهانه هاى آتشفشان سهند و ديگر كوه هاى آتشفشانى اطراف، طى هزاران سال، مواد مذاب بيرون مى جهيده است. اين گدازه ها در طى قرون متمادى روى هم انباشه و به تدريج بر روى آنها پوسته اى از سنگ ايجاد گرديده است. توده ها و گدازه هاى مذاب آتشفشانى به وسيله باد و بوران طى هزاران سال متمادى تغيير شكل داده و به فرم كران در آمده است. به تدريج قسمت هاى كمتر سخت كران ها ريخته و قسمت هاى سخت تر باقى مانده و وضعيت كنونى بيشتر به معجزه طبيعى شباهت دارد. باد و باران مفرط به خصوص در كران هاى ناحيه ورودى روستا بيشتر موثر بوده و صدمه زيادى به آنها وارد آورده در صورتى كه در شرق و انتهاى روستا به خاطر وجود تپه هاى مرتفع كران ها بلندتر و سالم تر باقى مانده است.نخستين كسانى كه كندوان را شكل داده اند با كندن مكان هاى زندگى خود در دل سنگ ها بى آن كه سيماى طبيعت را براى رسيدن به خواسته خود دگرگون يا ويران كنند، دست به آفرينشى زده اند كه نشان از فرهنگ بسيار والاى زيست گروهى دارد. مى گويند نخستين كسانى كه به كندوان پا گذاشته اند، ساكنان روستايى به نام حيله ور ـ كه در دو كيلومترى غرب كندوان واقع بوده است ـ بوده اند كه براى در امان ماندن از حمله مغول ها به دشتى در مقابل كندوان فعلى مهاجرت كرده اند و در طول مدت زمانى به تدريج درون كران ها را حفارى كرده و پناهگاهى امن براى خود ساخته اند. از شگفتى هاى ديگر روستاى كندوان، آب چشمه هاى آن است. گفته مى شود آب كندوان براى درمان سنگ كليه موثر است.
كندوان علاوه بر اينها به خاطر لبنيات مرغوب و عسل طبيعى اش نيز شهرت دارد. مراتع سرسبز كوه هاى سهند از مهم ترين مراكز دامدارى و دامنه هاى اطراف كندوان يكى از بهترين نقاط پرورش دام در ايران به شمار مى رود.
بافت قديمى ترين روستاى كندوان كه يكى از زيباترين و منحصر به فردترين روستاهاى تاريخى كشور و تنها روستاى زنده صخره اى محسوب مى شود، هم اكنون با ساخت و سازهاى جديد در اين روستا كه متفاوت با بافت گذشته است با تهديدى جدى روبه رو شده است. وجود آب معدنى، خانه هاى منحصر به فرد، دره هاى سرسبز و خرم، آب و هواى مطبوع و لبنيات و عسل مرغوب كوهستان، سبب جذب تعداد كثيرى مسافر از نقاط دور و نزديك به اين روستا به خصوص در فصول مساعد سال مى شود. اين روستا به سبب ويژگى معمارى صخره اى و بافت مخصوص آن در فهرست آثار ملى كشور به ثبت رسيده است. توده ها و گدازه هاى مذاب آتشفشانى، به وسيله باد، برف و باران طى هزاران سال متمادى شكل گرفته و به اين فرم در آمده است. اين كران ها در تابستان ها خنك و در زمستان ها گرم مى باشد.

سرپرست كاوش هاى باستان شناسى معدن نمك چهرآباد زنجان گفت: موضوع تملك معدن نمك چهرآباد پس از سفر هيات دولت به استان زنجان مشخص مى شود.
ابوالفضل عالى افزود : معدن نمك چهرآباد يك محوطه باستانى است و تاكنون كاوش هاى باستان شناسى در آن به كشف مهم ترين يافته هاى باستان شناسى منجر شده اند و بر همين اساس اين معدن در فهرست آثار ملى به ثبت رسيده است.
وى بيان كرد: معدن نمك چهر آباد زنجان اثرى باستانى متعلق به دوره هخامنشيان تا ساسانيان است. شواهد باستان شناسى حاكى از آن است كه در اين معدن فعاليت بهره بردارى از دوره هاى يادشده صورت مى گرفته است.
از سال ۱۳۷۱ معدن نمك چهرآباد به مدت ۱۵ سال مورد بهره بردارى قرار گرفت و در اين مدت_ شش مرد نمكى كه هنوز يكى از آن ها در جاى خود مدفون مانده است كشف شدند.
عالى اظهار داشت: از ميان يافته هاى موميايى در اين معدن تمام آن ها به جز يك مورد به صورت متلاشى پيدا شده اند ، اما با اين حال هم چنان بافت نرم برخى از آن ها از جمله مرد نمكى چهار و پنج سالم مانده است. اكتشافات معدن نمك چهرآباد زنجان يكى از مهم ترين موضوع هاى علمى جهان به شمار مى رود.
سرپرست كاوش هاى باستان شناسى معدن نمك چهرآباد توضيح داد: حدود ۲۳۰۰ سال پيش_ يعنى در دوره هخامنشيان_ يك باره تونل هاى معدن ريزش كردند و مردان نمكى سه و چهار و احتمالا مرد نمكى پنج كشته شدند.
پس از گذشت حدود ۵۰۰ سال استخراج نمك در معدن ادامه يافت و تقريبا در قسمت فوقانى تونل هاى ريزش كرده در دوره هخامنشى دوباره فرو ريخت و مرد نمكى يك و دو در اواخر دوره اشكانى و اوايل ساسانى كشته شدند.
وى اضافه كرد: اكنون با زدن سوله در معدن نمك چهرآباد از وقوع خطرهاى فيزيكى به مردان نمكى و اطراف آن ها جلوگيرى شده است. همچنين درصدديم تا كاوش هاى باستان شناسى و عملياتى را روى موميايى هاى اين معدن به خصوص مردان نمكى كشف شده تا چند سال آينده در صورت موافقت و تامين اعتبار ازسوى سازمان ميراث فرهنگى انجام دهيم.

هيات باستان شناسى قصد دارد دو محوطه باستانى گورستان ۳۰۰۰ ساله لفورك و محوطه اسلامى «آهه» را پيش از آنكه غرق شوند مورد كاوش قرار دهد. سد البرز اواسط شهريور امسال آبگيرى مى كند و به اين ترتيب_ محوطه باستانى لفورك كه يكى از فرهنگ هاى تدفين قديمى در آن كشف شده _غرق مى شود. دومين فصل از كاوش هاى نجات بخشى گورستان لفورك سواد كوه در استان مازندران، در حالى آغاز مى شود كه نخستين فصل كاوش ها در اين گورستان شگفتى هاى تازه اى از آيين و فرهنگ تدفين در دوره عصر آهن را آشكار كرده بود. «مهدى عابدينى»، سرپرست كاوش هاى باستان شناسى لفورك سواد كوه در اين باره گفت: مجوز دومين فصل كاوش در لفورك سواد كوه صادر شده و به زودى كاوش نيز آغاز مى شود. هيات باستان شناسى در اين فصل قصد دارد دو محوطه باستانى گورستان ۳۰۰۰ ساله لفورك و محوطه اسلامى «آهه» را مورد كاوش قرار دهد. آهه محوطه اى اسلامى است كه باستان شناسان در بررسى و شناسايى درياچه سد البرز آن را شناسايى كردند. در اين محوطه يك بخش استقرارى از دوره ايلخانى و گورستانى از همين دوره شناسايى شده است. در اين گورستان احتمالا مسلمانانى دفن هستند كه توسط مغول ها قتل عام شده اند.
عابدينى گفت: گورستان لفورك كه مهمترين محوطه باستانى منطقه لفور سواد كوه است در اين فصل مورد كاوش گسترده قرار مى گيرد و احتمالا تعداد زيادى از قبرهاى باستانى اين گورستان باز خواهد شد.
گورستان لفورك متعلق به دوره عصر آهن (۳۰۰۰ سال پيش) است و كاوش هاى باستان شناسى در آن منجر به كشف سه گور منحصر به فرد شد.

سازمان زيباسازى منطقه ۲۰ تهران به منظور زيبايى محيط و احياى خاطرات گذشته نمونه اى از دروازه هاى قديمى شهر تاريخى رى را نصب مى كند. به منظور زيبايى محيط و احياى خاطرات گذشته نمونه اى از دروازه هاى قديمى شهر تاريخى رى در منطقه ۲۰ ساخته و نصب مى شود. «داوود دانشور» رئيس اداره زيباسازى اين منطقه در اين رابطه گفت: بيش از يكصد سال گذشته شهر تاريخى و باستانى رى داراى ۷ دروازه خشتى بوده است كه مردم براى ورود و خروج از شهر حتما بايد از اين دروازه ها عبور مى كردند. وى در ادامه گفت: هم اكنون براى احياى خاطرات گذشته و زيبايى منظر شهرى نمونه اى از دروازه هاى قديمى در حال طراحى است كه پس از ساخت در يكى از ورودى هاى مهم منطقه نصب مى شود.

جمعيت استان خراسان شمالى تركيبى از اقوام فارس، ترك، تركمن، كرد و كرمانج است كه وجود اين بافت جمعيتى، اين استان را به گنجينه فرهنگ ها تبديل كرده است.
به گزارش ايسنا، وجود اقوام محلى در اين استان، هنرمندانى را پرورش داده است كه هريك با تكيه بر ميراث فرهنگى و ذوق و قريحه خود، آثارى را خلق مى كنند كه افتخار استان خراسان شمالى اند. چاروق، فرش و پشتى تركمن، گليم، رودوزى، جاجيم، سفره كردى، زيورآلات سنتى، لباس هاى كرمانجى و عشايرى و چادرشب بافى از جمله صنايع دستى معروف و اصيل اين خطه به شمار مى روند كه شهرت ملى و جهانى دارند. على عابدى ، معاون هنرهاى سنتى و صنايع دستى سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى استان خراسان شمالى - در اين باره گفت: صنايع دستى اين استان،شهرت ملى دارد و آثار هنرمندان اين عرصه،همواره در جشنواره ها و برنامه هاى هنرى،رتبه هاى ممتازى را به دست آورده اند. وى ادامه داد: چاروق از جمله صنايع دستى معروف اين منطقه و نوعى پاپوش سنتى است كه مردم شمال شرق ايران از آن استفاده مى كردند و بندها و تسمه هايى بلند دارد كه آن را به ساق پا مى پيچند. چاروق داراى نوكى برگشته به بالاست و جنس آن از چرم طبيعى با نخ هاى ابريشم الوان است كه به اشكال مختلف زينت داده مى شود. او در معرفى فرش و پشتى تركمن،بيان كرد: افتخار و نشان فرهنگى مردم تركمن استان خراسان شمالى،فرش و پشتى آن هاست كه از كودكى، اين هنر را مى آموزند. فرش و پشتى تركمن به عنوان هنر دست زنان تركمن خراسان شمالى در منطقه جرگلان، مانه، سملقان و ساير مناطق تركمن نشين بجنورد رواج دارد. طرح فرش هاى تركمن از لحاظ شكل هندسى و شكستگى خطوط ايلى خاص مردم كوچ نشين است و به صورت ذهنى بافته مى شود.