مديركل نظارت بر چاپ و نشر سازمان دارالقرآن از رايانه اى شدن عمليات تصحيح قرآن براى نخستين بار و تا پايان سال جارى خبرداد.
حسن تفكرى، مديركل دفتر نظارت بر چاپ و نشر قرآن سازمان دارالقرآن با اشاره به اينكه نرم افزار تصحيح رايانه اى قرآن تا پايان سال ۸۷ آماده مى شود به شبستان گفت: با بهره بردارى از اين نرم افزار نقش نيروى انسانى به حداقل رسيده و دقت و سرعت در تصحيح قرآن افزايش مى يابد. وى با اشاره به اينكه هر سال بر حجم كارهاى دفتر نظارت بر چاپ و نشر قرآن افزوده مى شود_ اظهار داشت: از چند سال پيش تاكنون به فكر تصحيح قرآن به صورت رايانه اى افتاده ايم تا غلط ها گرفته شود از اين رو پس از مطالعه و طى فراخوان به شركت هاى مختلف با يك شركت همكارى خود را آغاز كرديم كه اين كار قرار است طى سه مرحله انجام شود.
وى به فازهاى اين طرح اشاره و تصريح كرد: فاز نخست خود قرآن است به طور مثال با خط عثمان طه يا نيريزى به كاميپوتر داده مى شود و رايانه با استفاده از قرآن صحيحى كه در اختيار دارد آن را تصحيح مى كند. فاز دوم خط است، اما در اين مرحله اگر قرآن ۱۲ سطرى به رايانه داده مى تواند ۱۵ سطر قرآن در يك صفحه را نيز تصحيح كند بى آنكه مشكلى داشته باشد. مرحله سوم نمونه خط هاى قرآنى كه به رايانه داده مى شود بيشتر است و حتى قرآن هايى را كه كمتر چاپ مى شوند را نيز در بر مى گيرد.
تفكرى با تشريح روند تصحيح رايانه اى قرآن گفت: قرآنى كه براى تصحيح به سازمان ارجاع داده مى شود ابتدا صفحات آن با اسكنر پيشرفته اسكن و سپس در داخل فايل قرار گرفته و كامپيوتر آنها را با صفحات اوليه مقايسه و نتايج و غلط ها را با خط قرمز در صفحه مانيتور نشان مى دهد.
وى اظهارداشت: با توجه به اينكه حساسيت اين نرم افزار قابل توجه است، نقطه هاى ريز را هم غلط مى گيرد كه طى مراحل بعدى سعى مى كنيم غلط هاى واقعى نشان داده شوند.
مديركل دفتر نظارت بر چاپ و نشر قرآن سازمان دارالقرآن با اشاره به اينكه در مرحله پايانى يعنى در مرحله سوم قرار داريم يادآور شد: رايانه اى كردن تصحيح كه براى نخستين بار در ايران اجرايى مى شود،كار سختى است بنابراين سعى بر اين است كه تا پايان سال مرحله سوم نيز به پايان برسد و با طراحى خط هاى مختلف رايانه بتوانيم با محفوظات خود به تصحيح قرآن اقدام كنيم.
وى با بيان اينكه اين اقدام روند تصحيح قرآن را تسريع مى كند به طورى كه فعاليت يك ماهه نيروهاى انسانى به سه تا چهار روز و حتى ۲۴ ساعت تقليل مى يابد افزود: اين اقدام در پاسخگويى به ناشران نقش به سزايى داشته و در امر نظارت بر چاپ و نشر قرآن نيز تحول ايجاد مى كند.
تفكرى سرعت و دقت بالاى تصحيح رايانه اى قرآن را حائز اهميت خواند و گفت: اين كار در پاسخگويى به ناشران نيز مهم است زيرا برخى ناشران به علت عجله در زمان چاپ قرآن به ويژه در مناسبت هايى مانند ماه رمضان و يا برگزارى نمايشگاه قرآن عجله دارند، تصحيح رايانه اى قرآن در پاسخگويى به آنها اهميت دارد. وى خاطرنشان كرد: در اين طرح سعى مى كنيم نقش نيروى انسانى را به حداقل رسانده، غلط نامه و مقايسه از طريق خود رايانه صورت گيرد و پرينت غلط ها را در اختيار ناشران قرار دهيم.

غلامحسين اعرابى
درباره نزول قرآن بر هفت حرف بحثهاى فراوانى در طول تاريخ اسلامى صورت گرفته است،نكته مهم آن است كه گمان رفته، همه روايات مربوط در مقام بيان يك موضوع است؛ از اين رو در تبيين مفاد اين روايات اختلافات فراوانى پديد آمده است. در اين مقاله ابتدا روايات مربوط براساس مفادشان دسته بندى و آنگاه هر كدام از اقوال مهم مورد بررسى قرارگرفته و در پايان نتيجه گرفته شده است كه آن روايات ناظر به موضوعات متعددى است. پاره اى از آنها دلالت دارد بر اينكه قرائات ناصحيح افرادى كه قادر به قرائت صحيح نيستند، در خور گذشت است.
كليد واژه ها: نزول قرآن بر هفت حرف، اختلاف قرائات، بطون قرآن،تعدد مضامين قرآن.
۱) مقدمه
قبل از ورود به بحث، يادآورى چند نكته، ضرورى به نظر مى رسد:
الف) اين موضوع از دير باز مورد تحقيق و گفت وگوى صاحب نظران علوم قرآن قرارگرفته است و ارتباطى وثيق با بحث قرائات قرآن دارد؛ لذا اغلب مولفان در كتاب هاى قرائات به بحث «معركه الاراء» درباره نزول قرآن بر هفت حرف نيز پرداخته اند. نزول قرآن بر هفت حرف بين صاحب نظران علوم قرآن است؛ تا آنجا كه سيوطى گفته است:در معناى حديث،نزول قرآن بر هفت حرف تا چهل قول نقل شده است.
ب) روايات نزول قرآن بر هفت حرف از طريق فريقين نقل شده است. برخى از آنهادر صحيح بخارى و مسلم آمده؛ ولى در هيچ كدام از كتابهاى اربعه شيعه نيامده است؛فقط در بصائرالدرجات و خصال و بعدها در بحارالانوار مشاهده مى شود. طبرسى(ره)گفته است: شايع در اخبار آنان]شيعه[ اين است كه قرآن بر يك حرف نازل شده است وآنچه كه عامه از پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم نقل كرده اند اين است كه قرآن بر هفت حرف نازل معروف و شايع در مذهب و اخبار اصحاب ما شده است. . . . وى همچنين افزوده است: ]شيعه[اين است كه قرآن بر يك حرف نازل شده است و مخالفين ما از پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم روايت كرده اند كه قرآن بر هفت حرف نازل شده است و فيض كاشانى گفته است: اين مضمون از طريق عامه شهرت يافته كه پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم فرموده است: قرآن بر هفت حرف نازل شده است. همچنين آيت الله خويى (ره) گفته است: روايات اهل سنت آمده است كه قرآن بر هفت حرف نازل شده است.
ج) به نظر مى رسد اختلاف نظر فراوان در مورد روايات نزول قرآن بر هفت حرف ناشى از چند امراست: اول آنكه ظاهر روايات مذكور با يكديگر مغايرت بسيار دارد، به طورى كه قابل جمع نيستند؛ دوم آنكه همان طور كه ابن عربى گفته است، هيچ نص واثرى وجود ندارد كه معناى احرف سبعه را روشن سازد؛ سوم آنكه گمان رفته است كه همه روايات احرف سبعه ناظر به يك معنى و موضوع است؛ از اين رو در راهيابى به مفادى كه بتوان آن را مدلول همه روايات احرف سبعه دانست، بسيار دچار مشكل وتشتت آراء شده اند تا آنجا كه برخى قايل به اجمال روايات مربوطه گشته و معناى صحيحى براى آنها متصور نديده اند.
۲) روايات احرف سبعه در كتاب هاى روايى اهل سنت
گرچه برخى از اين روايات در صحيح بخارى و مسلم آمده است، ولى از آن جا كه تمامى آنها را طبرى در تفسير خود نقل كرده و در كتاب علوم القرآن عندالمفسرين باشماره گذارى آمده است و دسته بندى اين روايات بر اساس مفادشان در نتيجه گيرى و سهولت مراجعه موثر است، براساس اين دو منبع به نقل و دسته بندى آنها مى پردازيم:
الف) رواياتى كه مفاد آنها بر نزول قرآن بر هفت حرف دلالت دارد؛ اما مراد از هفت حرف را بيان نكرده است؛مانند: قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: انزل القرآن على سبعه احرف ؛ (رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم فرمود: قرآن بر هفت حرف نازل شده است).
ب) رواياتى كه ضمن بيان نزول قرآن بر هفت حرف به اين معنا اشاره دارد كه قارى قرآن ؛مجاز است كلمات مترادف را جايگزين كلمات قرآنى كند؛مانند:قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: انزل القرآن على سبعه احرف: عليم حكيم،غفور رحيم (رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم) فرمود: قرآن بر هفت حرف نازل شده است؛]مثل[ عليم حكيم و غفور رحيم...و يا: مالم يختم آيه عذاب برحمه او آيه رحمه بعذاب كقولك ... هلم و تعال ؛ (مادامى كه آيه عذاب به رحمت يا آيه رحمت به عذاب ختم نشود؛ مانند هلم و تعال).
ج) رواياتى كه از آنها استفاده مى شود، مراد از سبعه احرف ظاهر و باطن قرآن است؛مانند:قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: انزل القرآن على سبعه احرف لكل منها ظهر و بطن و لكل حرف حد و مطلع ؛ (۳) (رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم فرمود: قرآن بر هفت حرف نازل شده است: هر يك ظاهر و باطنى و هر كدام حد و مطلعى دارد).
د) رواياتى كه دلالت بر وجود اختلاف برخى از اصحاب پيامبر صلى الله عليه وآله وسلم در قرائت قرآن دارد؛ بدون آنكه موارد اختلاف را ذكر كند؛ مانند: اختلاف عمربن خطاب و هشام بن حكيم در قرائت سوره فرقان كه پيامبرصلى الله عليه وآله وسلم قرائت هر دو را صحيح دانست و درباره قرائت هر دو فرمود:كذلك انزلت. ان هذا القرآن انزل على سبعه احرف ؛ (اين چنين نازل شده است. اين قرآن بر هفت حرف نازل شده است).
ه) رواياتى كه دلالت دارد بر اينكه مراد از احرف سبعه_ اختلاف در قرائت و الفاظ قرآن است؛ نه مفاهيم آن مانند اين روايت:... عن ام ايوب_ انها سمعت النبى صلى الله عليه وآله وسلم يقول: نزل القرآن على سبعه احرف فما قرات اصبت ؛ (از ام ايوب آورده اند كه ازپيامبرصلى الله عليه وآله وسلم شنيد مى فرمود: قرآن بر هفت حرف نازل شده است؛ به هر كدام قرائت كنى درست است).
و) رواياتى كه مراد از احرف سبعه را تنوع مفاهيم و پيامهاى قرآنى مى داند و نه اختلاف قراءات و نه اختلاف در الفاظ؛ مانند:عن النبى صلى الله عليه وآله وسلم: نزل القرآن على سبعه ابواب و على سبعه احرف: زاجر و آمر و حلال و حرام و محكم و متشابه و امثال ؛ (ازپيامبر روايت شده است كه قرآن بر هفت باب و بر هفت حرف نازل شد: نهى كننده،امركننده، حلال، حرام، محكم، متشابه و امثال).
۳) روايات احرف سبعه در برخى از كتابهاى روايى شيعه
رواياتى كه در اين زمينه دربرخى از كتب روايى شيعه آمده_ به قرار ذيل است:
الف) . . . عن حمادبن عثمان قال: قلت لابى عبدالله عليه السلام: ان الاحاديث تختلف عنكم. قال: فقال: ان القرآن نزل على سبعه احرف و ادنى ما للامام ان يفتى على سبعه وجوه ؛(حمادبن عثمان گويد: به امام صادق عليه السلام عرض كردم: ]چرا[ احاديث از شما گوناگون نقل مى شود فرمود: قرآن بر هفت حرف نازل شده است و كمترين حقى كه براى امام است اين است كه بر هفت وجه فتوا دهد).
ب) عن عيسى بن عبدالله الهاشمى عن ابيه عن آبائه عليهم السلام قال: قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: اتانى آت من الله فقال: ان الله عز و جل يامرك ان تقرا القرآن على حرف واحد فقلت: يارب وسع على امتى فقال: ان الله عزوجل يامرك ان تقرا القرآن على سبعه احرف ؛(عيسى بن عبدالله هاشمى از پدرش و او از پدرانش آورده است كه رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم فرمود: فرستاده اى از جانب خدا به نزدم آمد و گفت: خداى عزوجل تو را فرمان مى دهدكه قرآن را بر يك حرف قرائت كنى. گفتم: پروردگارا بر امتم گشايش ده! گفت: خداى عزوجل تو را فرمان مى دهد كه قرآن را بر هفت حرف قرائت كنى).
ج) عن على عليه السلام قال: ان الله تبارك و تعالى انزل القرآن على سبعه اقسام. كل منهاشاف كاف و هى امر و زجر و ترغيب و ترهيب و جدل و مثل و قصص ؛ (از على عليه السلام نقل شده است كه فرمود: خداى تبارك و تعالى قرآن را بر هفت قسم نازل كرد. هر يك ازآنها شفابخش و كفايت كننده است و آنها عبارتند از: امر، نهى، اميدوار ساختن، بيم دادن، جدل، مثل و قصه ها).
د) عن ابى جعفر عليه السلام قال: تفسير القرآن على سبعه احرف. منه كان و منه مالم يكن بعد، ذلك تعرفه الائمه ؛ (از امام باقرعليه السلام روايت شده است كه فرمود: تفسير قرآن برهفت حرف است. برخى از آنها به وجود آمده و برخى ديگر هنوز به وجود نيامده است. آن را امامان مى دانند).
ه) نيز از ابن عباس نقل شده است:جل ما تعلمت من التفسير من على بن ابى طالب وابن مسعود. ان القرآن انزل على سبعه احرف. ما منها الاوله ظهر و بطن و ان على بن ابى طالب عليه السلام علم الظاهر و الباطن ؛ (بيشتر تفسير را از على بن ابى طالب و ابن مسعودآموختم. قرآن بر هفت حرف نازل شده است. هيچ يك از آنها نيست مگر آنكه ظاهر و باطنى دارد و على بن ابى طالب ظاهر و باطن را دانست). ازاين روايات دو مطلب استفاده مى شود: يكى آنكه مفاهيم و پيامهاى قرآنى متعدداست و ديگر آنكه قرآن داراى ظاهر و باطن است. اين مضامين در بسيارى از روايات اهل سنت نيز آمده است با مقايسه احرف سبعه روشن مى شود كه: بين روايات فريقين درباره احرف سبعه روشن مى شود كه:
اولا، روايات شيعه در اين مورد از تلائم و هماهنگى بيشترى برخوردار است،برخلاف روايات اهل سنت كه اين ويژگى را ندارد.
ثانيا، تعداد اين روايات در كتاب هاى روايى شيعه به مراتب كمتر از تعداد آنها در منابع روايى اهل سنت است .
ثالثا، اين روايات در صحيح مسلم و بخارى نقل شده و حال آن كه در هيچ يك از كتب اربعه شيعه نقل نشده است.

عيد مبعث به عنوان روز ملى قرآن نامگذارى شود و البته كسى شايسته تر از مقام معظم رهبرى براى نامگذارى چنين روزى نيست. حجت الاسلام سيد محمدمهدى طباطبايى موسس جامعه القرآن الكريم در گفت وگو با (ايكنا) با بيان اين مطلب افزود: در صورت تحقق اين موضوع(نامگذارى روز ملى قرآن) مسوولان كشوري_ مجلس شوراى اسلامى و قواهاى مختلف مى توانند در برپايى برنامه هاى گوناگون به مناسبت اين روز بزرگ مشاركت داشته و جامعه را به حضور در اين امر مهم تشويق كنند. وى در ادامه افزود: قرآن كريم سرلوحه ما در مراحل مختلف زندگى است همان طور كه براى تمام امور و شخصيت ها روزى اختصاص يافته براى قرآن هم كه براى مسلمانان از جايگاه ويژه اى برخوردار است و كلام خدا نيزاست بايد چنين نامگذارى صورت گيرد.
طباطبايى گفت: همان طور كه مبعث را به عنوان يك روز بزرگ مى دانيم مى توانيم اين روز را روز ملى قرآن نامگذارى كنيم .نامگذارى چنين روزى بايد زودتر به مرحله اجرا گذاشته مى شد اگرچه دير شده اما به هرحال ما از اين جريان بسيار استقبال مى كنيم كه روزى به اين نام به ثبت برسد چراكه اكرام خداوند متعال است و مردم را به رجوع به قرآن كريم سوق مى دهد.
موسس جامعه القران الكريم در ادامه افزود: تمام مصيبت هايى كه جوامع اسلامى و حتى تمام جوامع دارند به دليل دورى از قرآن است، مسلمانان بايد دوباره به قرآن بازگردند و اگر جامعه خودمان را ارزيابى كنيم مشاهده خواهيم كرد كه متاسفانه جامعه ما از قرآن كريم دور شده است و اين روز مى تواند تلنگرى باشد البته اگر به آن به طور مطلوب پرداخته و تبليغ شود.
حجت الاسلام طباطبايى تصريح كرد: در روايت ها مى بينيم كه پيامبر اكرم(ص) از امت درباره مهجور ماندن قرآن شكايت مى كند بايد اين مهجوريت از جامعه اسلامى زدوده شود و اين روز مى تواند روز بسيار خوب و مباركى براى اين امر مهم باشد.
اين استاد قرآنى يادآور شد: روز ملى قرآن بايد با تكريم فعالان قرآنى توام و از حافظان، قاريان، خادمان و فعالان قرآنى در اين روز تجليل و قدردانى شود و تصميمات جدى و گام هاى اساسى درباره نشر و توسعه قرآن كريم برداشته شود و برنامه ريزى هاى درستى براى چاپ كتاب هاى قرآنى و برپايى نمايشگاه هاى قرآنى و صدور برنامه هاى قرآنى به خارج از كشور انجام شود.
طباطبايى در ادامه گفت: برنامه هاى قرآنى نبايد فقط مختص يك روز باشد بلكه اين روز را به نام قرآن نامگذارى مى كنيم تا هر روز ما با قرآن باشد و انس ما با قرآن بيشتر شود و به قرآن بازگرديم.
جوامع اسلامى بايد به عمل به قرآن كريم بهاى بيشترى دهند و سياست هاى داخلى و خارجى كشورهاى جوامع اسلامى مبنايش قرآن باشد و اگر اين محقق شود ما به آن هدف والا و عالى خداوند متعال از نزول قرآن كريم رسيده ايم بنابراين اگر طالب پيامدهاى مطلوب در امور قرآنى هستيم بايد اجراى برنامه هاى قرآنى بيشتر شود.
وى يادآور شد: در اجراى امور قرآنى هرچه تجليل از فعالان قرآنى،حافظان، قاريان و خادمان قرآنى كمرنگ تر شود افراد كمترى به قرآن كريم روى مى آورند بنابراين نهادها و موسسات مختلف قرآنى در كشور بايد به اجراى برنامه هاى قرآنى بهاى بيشترى دهند و تشويق از فعالان قرآنى را يكى از اولويت هاى برنامه هاى خود قرار دهند چرا كه بى توجهى به اين موارد به ضرر خود جامعه قرآنى تمام مى شود.
موسس جامعه القرآن الكريم تصريح كرد: نهادهاى مختلفى بايد در اين زمينه به فعاليت بپردازند اما متاسفانه هر نهاد و ارگانى به تنهايى در حوزه امور قرآنى به فعاليت مى پردازد و برخى از مردم متوجه فعاليت انفرادى اين نهادها هستند در حالى كه بايد يك جمعى متشكل از ارگان هاى دولتى و غيردولتى (موسساتى كه شعب زيادى دارند) با يك برنامه ريزى دقيق_ ستادى جهت پررنگ كردن و رونق دادن به امور قرآنى تشكيل دهند چراكه معنا دادن به اين روز يك تلاش همگانى را مى طلبد.

داور پيشكسوت قرآن وجود اختلاف قرائت را تفاوت در قرائت برخى كلمات يا عبارات قرآن توصيف كرد وگفت: علم اختلاف قرائت به معناى تحريف قرآن نيست.
سيدمحسن موسوى بلده داور پيشكسوت بين المللى قرآن كشور با اشاره به اينكه براساس منابع مكتوبى كه از صدر اسلام تاكنون وجود دارد اختلاف قرائت از زمان پيامبر (ص) آغاز شد، به خبرنگار شبستان گفت: علم اختلاف قرائت به علمى گفته مى شود كه برخى از كلمات قرآن براساس برخى منابع مكتوب كه در حال حاضر نيز وجود دارد به اشكال مختلفى در محدوده لغت عرب خوانده مى شود.
وى افزود: علم اختلاف قرائت هم از ديدگاه علماى علم قرائت و هم قراء مختلف در هر زمانى در هنگام تلاوت آيات رعايت مى شود و در تلاوت استادان بزرگ جهان اسلام در عرصه قرائت قرآن ديده مى شود.
استاد برجسته قرائت قرآن با اشاره به اينكه در بحث كلى اختلاف قرائت از اختلاف لهجه هاى مختلف عرب از زمان پيامبر (ص) آغاز شد و بعدها در تاريخ اسلام به عنوان اختلاف نقل آيات قرآن توسط اشخاص مختلف گسترش پيدا كرد،اظهارداشت: امروزه در جاى جاى جهان اسلام اگر آيات قرآن به نوعى متفاوت خوانده مى شود، مى گوييم براساس قرائت فلان قارى تاريخ اسلام زيرا اسامى اشخاصى كه از صدر اسلام قرآن را به نسل هاى بعدى منتقل كردند كاملا مشخص است و به جهت قرائت استادان قرائت معرفى مى شوند.
وى تصريح كرد: در مجموع علم اختلاف قرائت قرآن ماهيت قرآن را تغيير نمى دهد و اين نگرانى وجود ندارد كه براساس اختلاف قرائت قرآن، آيات نيز تحريف شده اند بلكه تنها نحوه قرائت آيات در برخى كلمات متفاوت است و اين به معناى تحريف قرآن نيست.
مولف مجموعه حليه القرآن بااشاره به اينكه اختلاف قرائت در محدوده اى اتفاق مى افتد كه در اصل ساختار قرآن لطمه اى وارد نمى شود و معنا را تغيير نمى دهد يادآور شد: اگر احيانا موارد معدودى وجود داشته باشد كه اختلاف قرائت در معناى كلمه اى تغيير ايجاد كند اين تغيير به معناى تحريف قرآن نيست بلكه در واقع آن معنا توضيح ديگرى از آن كلمه است.
به عنوان مثال در آيه ۶ سوره حجرات كلمه «فتبينوا» در برخى قرائات «فتثبتوا»نيز خوانده مى شود اين درحالى است كه اين دو عبارت تنها از لحاظ لفظى متفاوت است و«فتبينوا» به معناى آشكار كنيد و «فتثبتوا» به معناى اثبات كنيد است و مفهوم هر دو عبارت در يك محدوده خاص است.
خادم برگزيده قرآن در چهاردهمين دوره تكريم از خادمان قرآن علم اختلاف قرائت را در محدوده اى قابل پذيرش توصيف كرد كه الفاظ تغييرى نكند و به تشريح ماجراى ايجاد علم اختلاف قرائت پرداخت و گفت: براساس آنچه در كتاب ها نقل شده است، ريشه علم اختلاف قرائت به زمان خود پيامبر(ص) مى رسد و در كتاب هاى علوم قرآنى و تاريخ قرائت قرآن نخستين ريشه هاى پديدار شدن اختلاف در قرائت كلمات قرآن در زمان پيامبر (ص) اتفاق افتاد.
وى افزود: در زمان پيامبر(ص) دو تن از صحابه معروف پيامبر (ص) براى يكديگر قرآن تلاوت مى كردند كه هر دو تلاوت متفاوتى از قرآن داشتند و هر يك از اين صحابه تلاوت خود را صحيح مى دانست. ماجراى تلاوت همين آيات نزد پيامبر (ص) را براى يكديگر تعريف مى كردند كه پيامبر (ص) تلاوت مرا از آيات قرآن شنيد و تاييد كرد.
اختلاف نظر اين دو نفر موجب شد هر دو نزد پيامبر(ص) بروند و همان آيات را تلاوت كنند تا نظر پيامبر را از صحت تلاوت خود جويا شوند.
بعد از تلاوت هر دو صحابه پيامبر (ص) تلاوت هر دو را تاييد كرده و گفتند هر يك از شما به لهجه خود تلاوت مى كند و تلاوت هر دو صحيح است.
استاد موسوى بلده با اشاره به اينكه پيامبر(ص) براى اينكه در تلاوت آيات ميان مسلمانان سخت گيرى نشود، تلاوت مسلمانان با لهجه هاى مختلف را تاييد مى كردند، اضافه كرد: اين اختلاف در ميان فارسى زبانان در مكالمات روزمره نيز وجود دارد و افراد با لهجه هاى مختلف كلمه واحدى از زبان فارسى را ادا مى كنند. اين اختلاف در ميان اعراب شبيه اختلاف لهجه هاى فارسى است.
وى اذعان داشت: اختلاف لهجه عرب موجب مى شود كه جاى فتحه، كسره و ضمه در زبان و ادبيات عرب تغيير كند. داور پيشكسوت قرآن خاطرنشان كرد: يكى از ريشه هاى اختلاف قرائت و ايجاد علم اختلاف قرائت وجود لهجه هاى مختلف است كه در عصر پيامبر (ص) نيز وجود داشت و پيامبر (ص) نيز به لهجه هاى مختلف قرآن اجازه تلاوت با لهجه خودشان را دادند.