وحيد رسولى
۱۱ پله صعود يك باره فوتبال ايران در جديدترين جدول ماهانه فيفا تعابير مثبت زيادى داشته است. چنين صعودى طبعا باعث شده ايران در بين آسيايى ها نيز تا رده دوم بالا بيايد و برخلاف جداول اخير فقط چهارم نباشد و تنها ژاپن را بالاتر از خود ببيند. حالا استراليا، عربستان و كره جنوبى پشت سر ايران در رده هاى سوم تا پنجم نشسته اند و تمام اين فعل و انفعال ها به طور مستقيم مرتبط با نتايج مرحله اخير مسابقات انتخابى جام جهانى در قاره آسيا است.
ايران كه در مرحله رفت فقط ۳ تساوى داشت و صعودش به خطر افتاده بود، در مرحله برگشت هر ۳ مسابقه خود را برد و در خارج از خانه مسلط تر و آگاه تر از ديدارهايش در تهران كار كرد و لابد به اين سبب كه فشارهاى روحى و الزام هاى برد بر روى دوش اش كمتر بود و همان قدر اجبار و توقع را احساس نمى كرد.
آن فرآيند هرچه بوده باشد، تيم ملى ايران در مرحله برگشت به نتايج مورد نظرش رسيد و هر سه تيم امارات، سوريه و كويت را برد. آن چه كامپيوترهاى فيفا مبنا قرار نمى دهند، نوع و كيفيت بازى است و آنها فقط با مشتى ارقام و ضريب و درصد و برنامه هايى كه به آنان داده شده است، طرف اند. از آن جمله، امتيازى است كه به هر برد و تساوى تعلق مى گيرد. اگر شما تيمى را ببريد كه در جدول قبلى بالاتر از شما قرار داده شده، طبعا امتيازى بيشتر از فتح ديدار با تيم هاى كوچك تر نصيب تان مى كند. پيروزى بر كويت و سوريه و امارات كه جملگى در جدول فيفا از ما بسيار پايين تر هستند امتيازات زيادى را نصيب ما نكرده، اما به هر حال پوئن هايى را به ما بخشيده و مهم تر اين كه رقباى ما در جداول آسيايى يا در دور برگشت حضورهايى عموما ضعيف تر از ما داشته اند و يا اگر مثل ما كار كرده اند، اندوخته قبلى شان كمتر از ما بوده است و در نتيجه نتوانسته اند در سايه آن در جدول جديد از ما پيشى گيرند.
صعود و نزول
با اين حال در فاصله قدرى كمتر از ۲ ماه تا شروع مرحله نهايى پيكارهاى انتخابى جام جهانى ۲۰۱۰ و همچنين مسابقاتى دوستانه اما مهم مثل ستيز با مصر (۳۰ مرداد در خاك امارات) جايگاه فعلى ما دستخوش تغييرات زيادى خواهد شد و باز شاهد صعود و نزول هايى در وضعيت خود در ماه هاى شهريور ۸۷ تا خرداد ۸۸ كه شروع و پايان مرحله فوق است، خواهيم بود. فاصله كم ما با سه چهار تيم دنباله رو تاييدى بر فرضيه فوق و تغييرات تازه و گريز ناپذيرى است كه دير يا زود از راه خواهد رسيد و براى آن بايد برنامه داشت. با اين حال بازى كردن، فقط به قصد ارتقا يافتن در اين جدول و بازى و سر و كله زدن با اين جدول دردى از ما دوا نمى كند. آنچه الان مورد نياز است، برخوردى قوى و مبتنى بر برنامه ريزى دقيق با پيكارهاى مرحله نهايى جام جهانى در قاره آسيا است و اگر چنين كنيم و به دور پايانى جام مذكور برسيم، طبعا در جدول فيفا هم بالا خواهيم رفت و حتى ورود مجدد به جمع ۳۰ تيم برتر دنيا كارى شدنى خواهد بود.
كاذب
با اين حال همان طور كه قبلا گفتيم، نبايد فقط براساس اين جدول و به قصد صعود در آن و هرچه بالاتر رفتن، كار و تلاش و اقدام كرد، زيرا به برنامه هاى كلى تر لطمه وارد خواهد كرد و در اكثر موارد هم اين جايگاه ها كاذب و غير حقيقى بوده است.
تيم هايى موفق اند كه كار خود را صورت مى دهند و به رتبه و جايگاه خود در جدول فيفا كارى ندارند و در ضمن بهره هاى تبليغاتى آن را نيز مى برند. اسپانيا قطعا به اين خاطر مسابقات اخير جام ملت هاى اروپا را فتح نكرد تا در جداول كامپيوترى فيفا ناگهان تا رده اول بالا بيايد، اما وقتى قهرمان شد و به رتبه فوق رسيد، آن را به عنوان وسيله اى تبليغاتى مورد استفاده قرار خواهد داد. اگر ما خلاف اين عمل كنيم و حتى مسابقات تداركاتى خود را طورى بچينيم كه حتما برنده آن باشيم و امتيازات مستمر ـ ولو كم و كوچكى ـ را در جدول فيفا بياندوزيم در عمل به ارتقاى كيفيت فوتبال خود كمكى نخواهيم رساند و فرع بر اصل نزد ما خواهد چربيد. نه در ،۳ ۴ ماه گذشته كه در جدول فوتبال آسيا فقط در جاى چهارم نشسته بوديم و نه در ماه فعلى كه در رده بندى آسيا دوم و در بين جهانيان سى و هفتم هستيم، در عمل تفاوتى اساسى در فوتبال ما به وجود نيامده و طرز برخورد و برنامه ريزى ما همانى است كه پيشتر بود و همين وجه قضيه است كه بايد تصحيح و ترميم شود.

حورا شكيبى ممتاز
پس از حذف تيم ملى ايتاليا از گردونه رقابت هاى يورو ۲۰۰۸ به فاصله چند روز روبرتو دونادونى، سرمربى ناكام آتزورى ها از سمتش بركنار شد تا در فاصله كمى مارچلو ليپى، همان سرمربى كه پس از قهرمانى ايتاليا در جام جهانى ۲۰۰۶ آلمان هدايت شاگردانش را به دست دونادونى سپرده بود، بار ديگر به جمع لاجوردى ها بازگردد.
بهتر است بحث در خصوص بازگشت ليپى را با توضيحاتى در مورد فابيو كاپلو آغاز كنيم. دن فابيو پيش از اين در سال هاى ۹۱ تا ۹۶ در ميلان حضور داشته و در كنار روسونرى ها موفق به كسب افتخاراتى چون ۴ بار قهرمانى در اسكودتو و ليگ قهرمانان اروپا شده است. البته او مجددا در فصل ۹۸-۹۷ به سن سيرو بازگشت كه بعدها اعلام كرد بازگشتش به اين تيم خطاى محض بوده است. پس از خروج كاپلو از اين باشگاه روسونرى ها فصل را با اختلاف ۳۰ امتياز با يوونتوس، صدرنشين جدول به پايان رساندند. سرمربى كنونى تيم ملى انگليس اعتقاد دارد كه نبايد اين تصور را داشت كه با بازگشت به تيم ملى يا باشگاهى كه همه جور موفقيت هايى با آن كسب شده، همان افتخارات مجددا تكرار مى شود. حال با بازگشت مارچلو ليپى به تيم ملى ايتاليا عده اى بيم آن را دارند كه موفقيت هاى سابق ديگر تكرار نشود درست مانند جريان بازگشت كاپلو به ميلان. ليپى در سال ۲۰۰۶ همراه با شاگردانش قهرمانى در جهان را تجربه كرده و حال بحث ما اين است كه آيا اين مرد ايتاليايى انگيزه كافى براى تكرار افتخارات گذشته را دارد يا خير. با اين كه ليپى در زمان انتصاب مجدد گفته بود كه بسيار خوشحال است و انگيزه بالايى دارد اما منتقدان به اين نكته اشاره مى كنند كه براى تكرار پيروزى هاى گذشته بايد يك بار سقوط كرد تا قدر موفقيت ها را دانست. گروهى ديگر اعتقاد دارند كه ليپى مى تواند نام خود را به عنوان موفق ترين مربى تاريخ فوتبال ايتاليا مهر و موم كند تنها در صورتى عزم خود را جزم كرده تا نام او جاى نام ويتوديو پوتزو كه در دهه ۱۹۳۰ موفقيت هايى را در عرصه جهانى براى ايتاليا به ارمغان آورده بود، بگيرد و اين امر مى تواند بهترين انگيزه براى مارچلو باشد. ليپى در زمان حضور در يورو ۲ عنوان قهرمانى پياپى در اسكودتو را ثبت كرده آن هم در زمانى كه براى بار دوم راهى دل آلپى شده بود. پس مى توان نتيجه گرفت كه مارچلو خط بطلانى بر ادعاهاى كاپلو كشيده است. سرمربى هاى ديگر نيز نشان داده اند كه ادعاهاى كاپلو فقط در مورد خودش صادق بوده، براى مثال اوتمار هيتسفلد با بازگشت مجدد به بايرن مونيخ در فصل گذشته سه جام را براى باواريايى ها به ارمغان آورد. رينوس ميشل با حضور مجدد در تيم ملى هلند توانست قهرمانى در يورو ۱۹۸۸ را ثبت كند، درست ۱۴ سال پس از قهرمانى اش در جام جهانى ۱۹۷۴ با لاله هاى نارنجى.
در حقيقت فدراسيون فوتبال ايتاليا تصميم گرفته بود كه يك گزينه مطمئن را انتخاب كند چرا كه با حضور روبرتو دونادونى جوان و بى تجربه تيم ملى ايتاليا ضربه سختى را متحمل شد. ليپى كه يك بار سابقه كسب افتخار در كنار شاگردان قديمى اش را دارد يك مرد تاكتيكى به تمام معناست و اين قضيه را دو سال پيش به اثبات رسانده است. جام جهانى ۲۰۱۰ آفريقاى جنوبى در راه است و ليپى كار سختى پيش رو دارد.
با توجه به اين كه ۱۴ تن از ستارگان حاضر در يورو امسال سنى بالاى ۳۰ سال دارند و هواداران ديگر نمى توانند يك ناكامى ديگر را شاهد باشند، ليپى ناچار است خيلى سريع تيمى نتيجه گرا را آماده كند و فرصتى براى پياده كردن فلسفه آرسن ونگر كه مهره هاى جوان را جانشين ستارگان پا به سن گذاشته مى كند، ندارد. گروهى مى گويند كه روبرتو منچينى براى هدايت تيم ملى ايتاليا شايسته تر بود اما بايد به اين نكته اشاره كرد كه منچو تنها در سه فصل سرى آ توانسته با كمك تيمى خلاق و چابك قهرمانى در اسكودتو را تجربه كند. لوچانو اسپالتى و چزاره پراندلى نيز در حال حاضر مشكلى از تيم ملى حل نمى كنند. شايد در ميان مربيان باشگاهى كارلو آنچلوتى تنها گزينه مناسب بود اما نبود مهره هاى قدرتمند در خط ميانى تيم ساز مخالف با سيستم هاى كارلتو را مى زد. شايد سرمربى ميلان همان گزينه جانشينى ليپى در سال ۲۰۱۰ يا ۲۰۱۲ باشد، درست زمانى كه نسل زير ۲۱ سال ايتاليا كاملا پخته و باتجربه شده است.