|
بحران صدا، تهديد جدى سلامت تهرانى ها
از معضلات اساسى شهرهاى بزرگ ايران يكى آلودگى صوتى است. تحقيقات جديد نشان مى دهد در تهران ميزان آلودگى صوتى به حدى رسيده است كه ساكنان اين شهربايد به تدريج به فكر تهيه وسايلى براى محافظت از گوش خود به هنگام حضور در سطح شهر باشند ، و يا بپذيرند كه به تدريج شنوايى خود را از دست بدهند. آلودگى صوتى موضوع جديدى براى تهران نيست و آنچه كه باعث طرح مجدد موضوع نزد افكار عمومى شده ، هشدارهايى است كه نهادهاى متولى سلامت عمومى درباره بالارفتن ميزان اين آلودگى به مرتبه اى بالاتر از حد تحمل در تهران و پيامدهاى آن مى دهند. در تحقيقات شركت كنترل كيفيت هواى تهران گفته مى شود كه عمده ترين عوامل ايجاد آلودگى صوتى در ايران، خودروها و موتورسيكلت ها هستند. آلودگى صوتى يكى از مهمترين آلاينده هاى محيط زيست در نواحى شهرى است كه محصول توسعه و پيشرفت فناورى است. سر و صدا، يكى از معضلات اساسى دنياى امروز ما بوده و خيل عظيمى از افراد چه درمحيط كار خود و يا در محل زندگى از آزار ناشى از آن در مخاطره اند. زندگى ماشينى سبب شده، انسان در محيطى پر استرس با منابع صدا و ارتعاش، همزيستى توام با ناراحتى را تحمل كند. عوامل متعددى باعث ايجاد آلودگى صوتى مى شوند كه از آن جمله مى توان به فعاليت هاى صنعتى، فعاليت هاى تجارى، پرواز هواپيماها، ترافيك جاده اى، ساخت و ساز، حركت قطارها و. . . اشاره كرد و در عين حال بيشترين عامل موثر در ايجاد آلودگى صوتى در ايران خودروها و موتورسيكلت ها مى باشند. جهت بررسى آلودگى صوتى شهرها، در ايران استانداردهايى تدوين شده است كه اين استانداردها به دو دوره زمانى روز و شب تقسيم بندى مى شود. بسته به كاربرى منطقه مورد نظر (تجارى، مسكونى، مسكونى - تجارى، صنعتى) ميزان استانداردها با هم متفاوت است. به گزارش ايرنا و بر اساس نتايج اندازه گيرى ها و مدل سازى هايى كه توسط بخش سنجش و مدل سازى آلودگى صدا در شركت كنترل كيفيت هوا صورت گرفته است، اكثر خيابان هاى شهر تهران داراى آلودگى صوتى بالاتر از (dB70سيبل - واحد اندازه گيرى صوت ) است و اين حد براى منازل مسكونى و مراكز آموزشى و درمانى خارج از استاندارد مى باشد. در عين حال، انحراف از استاندارد سر وصدا در شب بيشتر از روز بوده كه مى توان علت آن را پائين تر بودن استاندارد صدا در شب ( براى منازل مسكونى ۴۵dB در شب) و همچنين تردد خودروهاى سنگين در هنگام شب به علت محدوديت تردد آنها در روز دانست. كشورهاى پيشرفته دنيا براى ساخت بناهايى كه بايد ميزان سر و صداى پيرامون آنها دقيقا حساب شده باشد مانند مدارس و بيمارستان ها از نقشه هاى صوتى استفاده مى كنند. درحال حاضر در شهر تهران منطقه۱۰ شهردارى اولين منطقه اى بوده است كه اين نقشه هاى صوتى براى آن تهيه شده و به ترتيب مناطق ۱۱،۱۲،۶ ۹، و۱۰ خواستار تهيه اين نقشه ها توسط واحد صوت شركت كنترل كيفيت هوا بوده اند. مطالعات علمى صورت گرفته نشان مى دهد كه در تهران منطقه۶ شهردارى از لحاظ آلودگى صوتى در صدر مناطق ديگر شهر قرار دارد، و به ترتيب منطقه پر سر و صداى شهر تهران شامل مناطق ،۶ ،۱۰ ،۱۱ ،۱۲ ،۷ ،۱۳ ،۳ ،۱۹ ۱۸و۲ هستند كه با توجه به تعداد و سرعت خودروها در اين مناطق، مقدار كيلومتر پيمايش خودروها و توزيع نوع آنها، در هر منطقه و ميزان اتوبان هاى موجود اين تقسيم بندى انجام شده است. همان طور كه اشاره شد يكى از معضلات زندگى امروز در كلان شهرها علاوه بر آلودگى هوا، آب و خاك آلودگى صوتى است. تحقيقات دانشگاهى نشان مى دهد كه آلودگى صوتى شايع ترين علت كاهش شنوايى عصبى اكتسابى بالغين است. اين بيمارى هنگامى كه به گوش آسيب رسانيد ، ديگر قابل درمان نيست ولى قابل پيشگيرى است. آلودگى صوتى همچنين منشا بسيارى از بيمارى هاى روحى وروانى شناخته شده است بدين صورت كه باعث تحريك سيستم اعصاب مركزى ، تاثير بر سيستم غده هيپوفيزوآدرنال ،ايجاد اختلالات هورمونى و عدم سلامت مى شود و هنگامى كه باعث كاهش شنوايى شود ، شخص نمى تواند به راحتى با افراد اجتماع ارتباط برقرار كند و اين خود باعث كاهش كيفيت زندگى و سلامت روانى او مى شود و بارى را بر دوش اجتماع و جامعه مى گذارد واصولا سر و صداى زياد و آلودگى صوتى نوعى عامل استرس زاى بيولوژيك دانسته مى شود كه نه تنها بر سيستم شنوايى ، بلكه بر كل بدن انسان اثر مى گذارد. آلودگى صوتى بر اثر ارتعاش مولكول هاى هوا و تغييرات مداوم فشار، به وجود مى آيد. اين امواج به صورت طولى در هوا منتشر شده و در محدوده فركانسى معينى مى تواند به وسيله گوش قابل درك باشد. بنابراين امواج صوتى شكلى از امواج مكانيكى هستند كه به صورت امواج طولى منتشر شده و ضمن برخورد با گوش، احساس شنيدن را ايجاد مى كنند. امواج مكانيكى مى توانند به صورت فركانس هاى متفاوت در محيط منتشر شوند، اما محدوده فركانس هاى قابل درك براى انسان بين۲۰ تا ۳۰ هزار هرتز مى باشد. امواج كمتر از۲۰ هرتز را مادون صوت و امواج بيش از ۲۰هزار هرتز را فراصوت مى گويند. سروصدا يا آلودگى صوتى را مى توان به صورت صداى ناخواسته اى دانست كه موجب بر هم زدن آرامش در زمان استراحت و يا تمركز افراد در حين انجام كار مى شود، به همين دليل صداى موسيقى نيز اگر در يك موقعيت و زمان نامناسب اجرا شود ، به عنوان منبع آلودگى صوتى در نظر گرفته مى شود. آلودگى صوتى خصوصيات بالينى مشخصى ندارد كه بتوان آن را از بقيه بيمارى هاى گوش كه باعث كاهش شنوايى عصبى مى شوند ، جدا كرد و تشخيص آن از راه گرفتن شرح حال و محل كار فرد ومعاينه و آزمايش هاى شنوايى سنجى مقدور است. همه افراد در معرض آلودگى صوتى مى توانند تحت اثرات مخرب آن قرار بگيرند. با اين همه، تحقيقات دانشگاهى نشان مى دهد كه اصولا دستگاه شنوايى عصبى بعضى افراد آسيب پذيرتر از ديگران است. مثلا در افرادى كه موهاى بور دارند اين حساسيت و آسيب پذيرى بيشتر از افرادى است كه موهاى سياه دارند و يا به طور كلى دستگاه عصبى شنوايى در سياه پوستان كم تر از سفيد پوستان نسبت به آلودگى صوتى آسيب پذير است. گروه هاى شغلى شامل راهنمايان باند فرودگاه ، كارگران مته كار ، آهنگران ، نجاران ، كارگرانى كه در كارخانه هاى ريسندگى و بافندگى و يا چاپ خانه هاى داراى ماشين هاى با سر و صداى زياد كار مى كنند ، شكارچيان ، افراد نظامى ، موسيقى دان ها و يا كسانى كه دائما از دستگاه واكمن با صداى بلند استفاده مى كنند ، بيشتر از ديگران در معرض آسيب هاى جدى به سيستم شنوايى خود قرار دارند. مشكل آلودگى صوتى در اكثر شهرهاى صنعتى و بزرگ جهان از جمله در كلان شهرهاى ايران مانند تهران، اصفهان،تبريز و مشهد به عنوان يكى از مهم ترين معضلات زيست محيطى تلقى مى شود. تحقيقات انجام شده در شركت كنترل كيفيت هواى تهران و مركز اطلاعات علمى و تخصصى حمل و نقل و ترافيك نشان مى دهد كه هياهو و دغدغه هاى زندگى ماشينى، ناراحتى هاى جسمى و روحى شهروندان كلان شهرها را منجر مى شود كه عوارض جسمى، روحى و روانى ناشى از سروصداى ترافيكى در مقايسه با انواع ديگر بسيار زيان بارتر است. اين مسايل باعث شده است كه جهان امروز براى مبارزه با اين معضل هزينه هاى هنگفتى را صرف نمايد. آلودگى صوتى اثرات مخرب بسيارى بر سلامت انسان و حتى حيوانات و گياهان دارد. ساده ترين و ملموس ترين عارضه اى كه صداى آزاردهنده براى انسان به ارمغان مى آورد، كاهش قدرت شنوايى است. از ديگر اثرات نامطلوب ترازهاى صوتى روى انسان مى توان به سر درد و سرگيجه، سوء هاضمه، يبوست، زخم معده و روده، خارش و آلرژى پوستى، ناراحتى هاى عصبى، تنگى عروق، افزايش فشار خون، سكته قلبى، كم شدن ميزان فراگيرى به ويژه در كودكان و اختلال در روند خواب اشاره كرد. يكى از بزرگترين عوامل ايجادكننده اضطراب در افراد، سر و صدا است. مواجهه زياد با تراز صداى بالا در صنعت، باعث ايجاد عصبانيت و تحريك در عكس العمل فرد مى شود. اعتقاد بر اين است كه سرو صدا يكى از عوامل مستقيم بيمارى هاى روحى است و نيز ممكن است سرعت يا شدت پيشرفت يك ناهنجارى روحى را بيشتر كند. سر و صداى زياد براساس مطالعات مركز اطلاعات علمى و تخصصى حمل و نقل وترافيك همچنين مى تواند يكى از عوامل سقط جنين باشد. سر و صدا باعث ايجاد استرس در مادران مى شود، اين استرس رگ هاى رحم را كه مسوول تهيه و رساندن مواد غذايى و اكسيژن به جنين هستند، منقبض مى نمايد، لذا نوزادان اغلب با كاهش وزن به دنيا مى آيند وهمين تحقيق نشان مى دهد كه آلودگى صوتى درحيوانات مى تواند باعث خونريزى هاى گوش، سقط جنين ، بى اشتهايى، كاهش شير و كوتاه شدن طول عمر آنها شود.
|