حسن ظهورى: كاشى كارى بلندترين گنبد آجرى جهان پس از ۳۰ سال، اواخر شهريور امسال به پايان مى رسد و داربست هاى فلزى كه بيش از ۳۰ سال است اين گنبد را محصور كرده، از روى آن برداشته مى شود. در حال حاضر پژوهش هاى باستان شناسى گنبد سلطانيه متوقف مانده است.
محمد حسن محب على، مدير پايگاه ميراث فرهنگى و گردشگرى ماسوله در اين باره به گفت: طبق وعده داده شده قرار است اواخر شهريور امسال، كاشى كارى گنبد سلطانيه به اتمام برسد.
به گفته وى در حال حاضر كاشى كارى گنبد سلطانيه به سرعت و با دقت زيادى ادامه دارد و به اين ترتيب ۱۵ مهرماه به اتمام مى رسد. مدير پايگاه ميراث فرهنگى و گردشگرى گنبد سلطانيه درباره فعاليت هاى پژوهشى و مرمتى اين اثر ميراث جهانى گفت: تا كنون جمعا ۵ برنامه پژوهشى و مرمتى در گنبد سلطانيه توسط پايگاه ميراث فرهنگى و گردشگرى گنبد سلطانيه در دست اجرا بوده است كه از آن جمله مى توان از ساماندهى محوطه اطراف گنبد، احياى برج و بارو، اجراى طرح مرمتى تزئينات زير گنبد، كاشى كارى گنبد و در نهايت پژوهش هاى باستان شناسى كه در حال حاضر متوقف مانده است نام برد. محب على افزود: تا كنون ۱۶ فصل كاوش باستان شناسى در گنبد سلطانيه انجام گرفته است كه طى آن بخش متعددى از محدوده از جمله فضاهاى معمارى و حصار محدوده ارگ نمايان شده است. اما در حال حاضر به دليل ارائه نشدن گزارش هاى باستان شناسى، ادامه كاوش ها متوقف باقى مانده است. به اعتقاد وى لازم است كاوش ها در محدوده ارگ ادامه داشته باشد تا بخش هاى شهرك ارگ نيز خواناسازى شده و مرمت شود. به گفته مدير پايگاه ميراث فرهنگى گنبد سلطانيه، تزئينات زير گنبد نيز در حال انجام است كه در حال حاضر تربت خانه به پايان رسيده و اكنون تنها دو سوم تزئينات فضاى زير گنبد باقى مانده است. گنبد سلطانيه در سال ۱۳۸۴ در فهرست ميراث جهانى به ثبت رسيد.

با هماهنگى اداره كل حفاظت محيط زيست استان مازندران و سازمان حفاظت محيط زيست قرار است ۱۶ راس گوزن زرد ايرانى در پارك طبيعت گردى لوندويل آستارا رها سازى شود. گوزن زرد ايرانى هفته آينده در پناهگاه حيات وحش لوندويل آستارا (اولين پارك طبيعى گردى ايران) رها سازى مى شود. نخستين حركت رهاسازى اين گونه در اكو پارك لندويل بوده و گامى موثر در جهت اشاعه فرهنگ طبيعت گردى و بازسازى دخاير اين گونه در معرض خطر است.
پارك لوندويل به عنوان نخستين پارك طبيعت گردى كشور پس از رها سازى گوزن زرد ايرانى پذيراى مجموعه علاقمندان به طبيعت گردى خواهد بود كه از سراسر كشور به استان گيلان مراجعه مى كنند. مساحت اين اكو پارك حدود ۶۲ هكتار است كه در قلب پناهگاه حيات وحش ۹۴۹ هكتارى لوندويل راه اندازى شده است.

هفتمين جلسه كميته طبيعت گردى استان خراسان شمالى با حضور مقامات استان برگزار شد. به گزارش ميراث آريا و به نقل از روابط عمومى سازمان استان خراسان شمالى هفتمين جلسه كميته طبيعت گردى به منظور بررسى تدوين سند ملى طبيعت گردى و بحث و تبادل نظر پيرامون انجام طرح مطالعاتى طبيعت گردى، اجرايى كردن زيرساخت هاى گردشگرى در پارك هاى سالوك و ساريگل برگزار شد. در اين جلسه مهندس لشگرى رييس سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى خراسان شمالى به ارائه آمارى درخصوص توريست پرداخت و اظهار داشت: ۴۷درصد توريست استان را توريست طبيعت گرد تشكيل مى دهد. لشگرى به پايگاه اطلاع رسانى فعال در سطح استان اشاره كرد و محل پايگاه ها را بابا امان، فاروج، جاجرم، شيروان، آشخانه، اسفراين دانست و خاطرنشان كرد: ما آمادگى ارائه چاپ كتابچه مشترك طبيعت گردى براى معرفى داشته هاى طبيعت گردى استان را داريم. در ادامه شهريارى مديركل حفاظت محيط زيست ثبت ۳ اثر طبيعى را از اولويت هاى برنامه اداره خود دانست و گفت: در حال تدوين ۲ محل به عنوان ژئوپارك هستيم.

رييس سازمان ميراث فرهنگى،صنايع دستى و گردشگرى استان سيستان و بلوچستان از تبديل قلعه «سب» واقع در شهرستان سراوان به كارگاه صنايع دستى خبر داد. حسينعلى شهركى، رييس سازمان ميراث فرهنگى،صنايع دستى و گردشگرى استان سيستان و بلوچستان با بيان خبر فوق افزود: مرمت قلعه«سب» واقع در شهرستان سراوان به اتمام رسيده است و بدليل وجود اتاق هاى بسيار در دور تا دور اين قلعه، هر يك از اين اتاق ها را در اختيار صنعتگران صنايع دستى قرار مى دهيم. وى در ادامه خاطر نشان كرد: صنعتگران مى توانند به مدت يك سال به صورت رايگان از اين مكان به براى توليد صنايع دستى خود استفاده كنند. همچنين به دليل اين كه قلعه«سب» محل بازديد بسيارى از گردشگران است بنابراين هنرمندان مى توانند علاوه بر توليد صنايع دستى به فروش آنها نيز بپردازند. شهركى با تاكيد بر اينكه ايجاد كارگاه هاى صنايع دستى را به صورت جدى در دستور كار داريم،افزود: تشويق و حمايت از هنرمندان از برنامه هاى سازمان ميراث فرهنگى استان است.

تنگه واشى يا تنگه ساواشى مكانى با جاذبه هاى گردشگرى است كه در ۱۵حدود كيلومترى شمال غربى شهرستان فيروزكوه قرار گرفته و با داشتن آب و هواى مناسب در تابستان ها ميزبان جمعيت كثيرى از مسافران و گردشگران مى باشد. شايد يكى از جذابترين بخش هاى سفر به تنگه واشى حركت در رودخانه اى است كه در بين يك دره سنگى قرار دارد. با توجه به نزديكى تنگه واشى به شهر تهران امكان مسافرت يك روزه به اين منطقه وجود دارد و به خصوص در تابستان هزاران نفر از ساكنين استان تهران و ديگر استان هاى اطراف به اين منطقه مسافرت مى كنند. در سال هاى اخير بسيارى از موسسه هاى توريستى اقدام به برگزارى تورهاى گوناگونى در اين منطقه نموده اند كه همين امر باعث افزايش شهرت و معروفيت اين منطقه شده است. تنگه واشى به طول حدود۳۰۰ متر و با ديواره هاى صخره اى بلند به ارتفاع حدود ۱۰۰متر محل عبور رودخانه اى است كه از كوه هاى ساواشى سر چشمه مى گيرد و از ميان دشت مى گذرد. در فصل تابستان كه آب به كمترين ميزان خود مى رسد عمق آن به حدى است كه در برخى نقاط تا زير زانوى شما را خيس نمايد. يكى از كتيبه ها در جليل جند تنگه واشى قرار گرفته و ۲ كتيبه ديگر در چشمه على شهررى و تونل وانه در جاده هزار واقع شده اند كه اتفاقاً هر سه كتيبه به دستور فتحعلى شاه قاجار حكاكى شده اند.
فتحعلى شاه كه زمان قبل از پادشاهى خويش را در شيراز گذرانده بود، با ديدن نقش برجسته هاى دوره ساسانى سه نفر به نام هاى حجارباشى، نقاش باشى و معمارباشى را مسئول ساخت ۳ كتيبه در تهران كرد كه نام هر سه آنها در گوشه هاى اين كتيبه ها نمايان است.
كتيبه جليل جند داراى طول و عرض ۶ در۷ متر است و وقايع زمان فتحعلى شاه، دور تا دور كتيبه روايت شده است كه بزرگترين نقش برجسته اين كتيبه ها با مضمون شكارگاه و با تصوير اسب، نيزه و شكارهايش است كه در اطراف او مى توان عباس ميرزا، على قلى ميرزا و على نقى ميرزا پسران او همچنين نوادگانش را در حال شكار ديد. اشكال پرندگان و حيواناتى چون بزكوهى، آهو و گوزن نيز در اين نقش برجسته به عنوان شكار ديده مى شوند كه اتفاقا از اين نوع حيوانات امروز نيز در تنگه واشى كم و بيش مى توان يافت.
ساخت كتيبه جليل جند ۳ سال به طول انجاميد و داراى قدمتى ۱۸۵ ساله است.اين كتيبه به گونه اى در دل كوه حك شده كه از بارش باران و تابش آفتاب در امان بوده است اما صنعت گردشگرى به آن آسيب وارد نموده است.
در تنگه واشى نوعى از گياهان كمياب بنام باريجه روييده مى شود كه گياهى محلى است و به شدت از سوى سازمان حفاظت محيط زيست حفاظت و نگهدارى مى شود. به طورى كه چيدن آن جرم محسوب مى شود و پيگرد قانونى دارد. متاسفانه تنگه واشى نيز مانند بافت تاريخى بسيارى از شهرهاى كشور، دروازه هاى قديمى و حتى اكثر منابع طبيعى آن از گزند آلودگى هاى شهرى كه عمدتا توسط گردشگران ورودى به آن به وجود مى آيند، در امان نمانده است به طورى كه به زعم بسيارى از كارشناسان محيط زيست، اين تنگه دچار گردشگرى بيمار شده است كه هرچه سريعتر بايد براى درمان آن اقدام كرد. تنگه واشى علاوه بر دارا بودن پوششى صخره اى بلند و زيبا،آبشار و پوشش گياهى داراى رودخانه اى است كه متاسفانه كناره آن به پاركينگى براى ماشين هاى مسافران، اتوبوس ها و مينى بوس ها تبديل شده است. اين امر زيستگاه آبى اين منطقه را با خطراتى جدى مواجه كرده است. در اين تنگه بسيارى از جانوران و حيواناتى زندگى مى كنند كه حيات و زندگى شان با ورود گردشگران كه اتفاقا اغلب شكارچيان ماهرى هم هستند، رو به نابودى گذاشته است، به طورى كه اگر روزى به اين منطقه سفر كنيد، حتما با لاشه يكى از اين حيوانات مواجه خواهيد شد. تا قبل از حضور گردشگران در تنگه واشى، مردم اين منطقه به دامپرورى و سيفى كارى مشغول بودند و عمده ترين معاش خود را از همين طريق به خصوص كاشت سيب زمينى تامين مى كردند. با تبليغات فراوان آژانس هاى مسافرتى و هجوم گردشگران، مردم اين منطقه نيز انگيزه دامپرورى و كشاورزى خود را از دست داده اند و به فروش مواد غذايى،نوشيدنى و حتى اجاره باغ هايشان به عنوان پاركينگ به گردشگران روى آورده اند. طبيعت زيباى تنگه واشى و معيشت مردم اين منطقه به دليل نبود توجه مسئولان حفاظتى، گردشگرى و حتى نيروى انتظامى در حالت اهتزار به سر مى برد. انواع آلودگى هاى به وجود آمده از تجمع مگس، پشه در اطراف لاشه حيوانات شكار شده، بطرى ها و ظروف پلاستيكى و باقى مانده انواع خوردنى هاى مسافران در اين منطقه و از همه مهمتر عدم چاره انديشى براى عبور مسافرين از معبر باريك تنگه واشى و مجروح شدن بسيارى از مسافران در هنگام گذر از اين منطقه، تصاوير ناخوشايندى را براى طبيعت زيباى تنگه واشى به همراه آورده است.براى رفتن به تنگه ساواشى دركيلومترى ۲ جاده
فيروزكوه- تهران وارد يك جاده فرعى شده كه پس از طى حدود ۹ كيلومتر به روستاى جليزنجند وارد خواهيد شد. اين روستا در حاشيه مركز يك دشت سرسبز با مزارع گندم و سيب زمينى و باغات مختلف بنا شده است. بعد از عبور از روستا و طى حدود ۴ كيلومتر در جاده اى كه از ميان دشت سرسبز و در كنار جوى هاى پر از آب زلال احداث شده،محل پياده روى تنگه ساواشى شروع مى شود.

دو جشنواره صنايع دستى با همكارى دانشگاه كرمان و سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى در استان كرمان برگزار مى شود.
در نخستين جلسه كارگروه صنايع دستى استان كرمان در سال جارى علاوه بر بحث پيرامون موضوع ياد شده از جشنواره سوزن دوزى هاى سنتى ايران با گرايش پته با ميزبانى استان كرمان خبر داده شد. بنابراين گزارش قرار شد بودجه مورد نياز براى پياده شدن اين طرح از محل اعتبارات بخش گردشگرى توسط رياست سازمان ميراث فرهنگى، صنايع دستى و گردشگرى تامين شود. همچنين در خصوص شروع به كار اتحاديه تعاونى هاى صنايع دستى استان كرمان، معاون صنايع دستى و هنرهاى سنتى كرمان از راه اندازى اين مهم در مكان زير زمين ساختمان معاونت صنايع دستى و هنرهاى سنتى استان خبر داد و افزود: حمايت هاى لازم براى اجرايى شدن اين طرح صورت مى گيرد.

از ميان ۳۰ تالاب موجود در استان آذربايجان غربى، وضعيت اكثر تالاب ها به جز تالاب «يادگارلو»كه كاملا خشك شده است، مناسب ارزيابى شد. به گزارش اداره كل روابط عمومى و امور بين الملل سازمان حفاظت محيط زيست كشور و به نقل از روابط عمومى محيط زيست استان آذربايجان غربى، كيومرث كلانترى، از تالابها به عنوان مظلوم ترين زيست بوم ها نام برد و گفت: تالاب ها از جمله زيست بوم هايى هستند كه خيلى زود مورد تهديد و تخريب قرار مى گيرند. مديركل اداره كل حفاظت از محيط زيست آذربايجان غربى، با بيان اينكه در اين استان ۳۰ تالاب دايمى و فصلى وجود دارد، وضعيت اكثر اين تالاب ها را به جز تالاب «يادگارلو»كه كاملا خشك شده است، مناسب ارزيابى كرد و افزود: وضعيت اكولوژيكى تالاب هاى استان فعلا مناسب است اما با روند خشكسالى پيش بينى مى كنيم كه علاوه بر پارك ملى درياچه اروميه تالاب هاى استان نيز امسال به شدت تحت تاثير پديده خشكسالى قرار گيرند.
اين ارزيابى در حالى صورت مى گيرد كه تالاب بين المللى و مهم درياچه اروميه مرگ را به انتظار نشسته و در معرض نابودى قرار دارد و همچنين به استناد دفترچه حاوى اطلاعات تالاب هاى استان كه توسط اداره كل حفاظت محيط زيست استان آذربايجان غربى در سال ۸۵ منتشر شده است، تالاب بين المللى «شورگل» نيز با تهديد جدى به دليل تبديل اين تالاب به سد مخزنى و احداث زهكش و تغيير كاربرى آن توسط شركت سهامى آب منطقه اى مواجه است.
وى در خصوص احيا و بهسازى تالاب «يادگارلو» اظهار داشت: تالاب «يادگارلو»براى احيا جزو برنامه هاى اين اداره كل قرار دارد و سعى داريم با يك مكانيزيم، بخشى از آب زهكش حسنلو را به سمت تالاب انحراف بدهيم.
به گفته كلانترى، به رغم رشد آگاهى مردم نسبت به اهميت محيطهاى طبيعى به ويژه تالاب ها، هنوز درك واقعى از اهميت كاركرد و حساسيت اين زيستگاه هاى حياتى و متنوع بسيار پايين است. وى افزود: تالاب ها را مى توان شاهكار خلقت به حساب آورد و به جرات مى توان گفت در مجموعه چهره هاى محيط طبيعى زمين كمتر زيستگاهى مى توان با اين اهميت پيدا كرد كه تا به اين حد در مورد آنها غفلت شده باشد.
وى گفت: تالاب هاى استان از عناوين ثبتى مختلف بين المللى و داخلى برخوردار هستند كه سه سايت از ۲۲ سايت تالابى، كنوانسيون رامسر ايران در اين استان واقع است. وى، اين سه سايت را تالاب درياچه اروميه، تالاب قوپى باباعلى و تالابهاى يادگارلو، درگه سنگى و شور گل عنوان كرد كه هر سه تالاب يك سايت محسوب مى شوند.
مديركل حفاظت محيط زيست آذربايجان غربى افزود: از تالاب هاى ملى واقع در اين استان مى توان به تالاب درياچه اروميه به عنوان پارك ملى و تالاب هاى آق گل ماكو، گرده قيط، مميند و كانى برازان به عنوان مناطق شكار ممنوع اشاره كرد.
كلانترى يادآور شد: در واقع تالاب ها را مى توان از جمله نظام هاى حيات بخشى به حساب آورد كه مطلقا جايگزينى ندارند.
به گفته وى، تالاب ها مفيدترين و درعين حال بدبيارترين اكوسيستم هاى طبيعت به شمار مى روند و هيچ يك از اكوسيستم هاى جهان به اندازه تالاب ها صدمات ناشى از كوتاه انديشى بشر و تمايلات خود خواهانه انسان محورى را تجربه نكرده اند.
وى گفت: در لغت، عنوان تالاب را مى توان مترادف باتلاق، آب بندان، مرداب، بركه، درياچه و ساير آبهاى سطحى وسيع در نظر گرفت كه براى مدت زيادى از سال داراى آب به نسبت كم عمق باشد.
كارشناس مسئول حيات وحش و آبزيان اداره كل حفاظت محيط زيست استان آذربايجان غربى نيز در اين زمينه با ابراز تاسف از وضعيت موجود تالاب «يادگارلو»اظهار داشت: هم اكنون به دليل احداث زهكش سد حسنلو در نتيجه از دست دادن ذخيزه آب تالاب به زهكش به دليل بافت خاك بسته تالاب ونفوذپذيرى بالا، استفاده از بستر تالاب جهت انجام مانورهاى نظامى توسط نيروهاى نظامى به صورت فصلى به عنوان اردوگاه و تغيير كاربرى اراضى تالاب به كشاورزى و همچنين كاهش نزولات آسمانى از مهمترين عوامل خشك شدن اين تالاب شده اند.
يادگارلو يا «خدرحاجى» تالاب آب شيرين كم عمق كوچك به وسعت ۳۵۹ هكتار با باتلاقهاى مغذى در اطراف آن در جنوب درياچه اروميه و ۲۲ كيلومترى شهرستان نقده در ارتفاع ۱۲۹۰ مترى از سطح دريا قرار دارد. منابع تامين كننده آب تالاب، روان آبهاى فصلى ناشى از بارندگى در سطح حوزه، جريان هاى فصلى رودخانه «گدار» از طريق نهرها و نشت آب هاى زيرزمينى است كه به دليل كاهش بارندگى هاى اخير و بروز پديده خشكسالى تهديد مضاعفى بر حيات اين تالاب به شمار مى رود.
اين تالاب به لحاظ اهميت و ويژگى هاى منحصربه فرد در سال ۱۳۵۴ به عنوان سايت رامسر و مكانى با اهميت جهت پرندگان تعيين و به ثبت اين كنوانسيون رسيده و در زمانى كه از شرايط طبيعى برخوردار بود، مكانى مهم براى توليدمثل پرندگان آبزى و زيستگاه مناسبى براى حداقل ۴۰ گونه پرنده آبزى و آبچر با ارزش از جمله اردك مرمرى، اكراس سياه، قوى كوچك، اردك بلوطى، غاز پيشانى سفيد بزگ و كوچك، لك لك سفيد و... به شمار مى رفت، اما با به خطر افتادن حيات اين تالاب، حيات اين گونه از پرندگان نيز با خطرات جدى مواجه شده است.
بر اساس بررسى هاى انجام شده، ۷۱ گونه گياهى از ۱۹ خانواده در منطقه تالاب شناسايى شده است كه به طور معمول اين گونه هاى گياهى در ديگر نقاط استان نيز به صورت گسترده يافت مى شوند، تعداد قابل توجهى از اين گونه هاى موجود شامل ۱۶ گونه قابل چراى دام و سه گونه نيز از نظر خواص پزشكى داراى ارزش ويژه اى هستند كه نابودى حيات تالاب زيست اين گونه ها نيز با تهديد مواجه شده است.

دو بهله جغد جنگلى توسط آقاى ميرداراب از كوه هاى تى تى بارگاه آسمان كوه ماسوله پيدا شد و دوماه مورد سرپرستى وى قرار گرفتند.
به گزارش اداره كل روابط عمومى و امور بين الملل سازمان حفاظت محيط زيست كشور و به نقل از روابط عمومى محيط زيست استان گيلان، اين جغدها جوجه بوده و پس از اين مدت هم اكنون آمادگى لازم را براى پرواز دارند.
به همين دليل پس از تيمار و آماده سازى هفته آينده در محيط زيست طبيعى خود طى مراسم ويژه اى رهاسازى خواهند شد.
جغدها پرندگان شكارى شب هستند كه داراى سرهاى بزرگ و صورت هاى پهن هستند. چشم هاى بزرگ متمايل به جلو، منقار قوى قلاب مانند و نيم پيدا و چنگالهاى تيز و نيرومند از جمله مشخصات بارز اين پرنده است. اين جانور منزوى تك زى است و علاقه اى به زندگى اجتماعى و جنجال هاى مربوط به آن ندارد وپرنده اى بى آزار و بسيار آرام است.
جغدها پس از گرفتن طعمه آن را يك جا مى بلعند. به دليل سيستم گوارش بسيار قوى، توانايى سطح جذب بالايى از مواد مغذى را دارا مى باشند. اين حيوانات از پستانداران، پرندگان، خزندگان، دوزيستان، ماهيان و حشرات و خرچنگها تغذيه مى كنند.
در مجموع، در سطح كشور هفت گونه جغد وجود دارد كه شاه بوف، جغد ماهى خوار، جغد گوش دراز، مرغ حق، جغد جنگلى و تالابى و جغد كوچك از آن جمله اند. جغد جنگلى از جغدهاى بومى گيلان بوده و به وفور در مناطق جنگلى، پارك ها و باغ هاى بزرگ ديده مى شود.