جابه جايى مكان برگزارى مسابقات بين المللى قرآن كريم براى نخستين بار در سال جارى با نقد ها و نظرهاى مختلفى روبه رو است.
پس از ۲۴ سال برپايى مسابقات بين المللى قرآن كريم در تهران، جابجايى مكان اين مسابقات در دوره بيست و پنجم از تهران به مشهد جاى بسيارى از نقد و نظرها را در اين زمينه گشوده است.
هنگامى كه معاون فرهنگى سازمان اوقاف و امور خيريه كشور از برگزارى بيست و پنجمين دوره مسابقات بين المللى قرآنى كريم در مرداد ۸۷ و در مشهد خبر داد، بسيارى از كسانى كه به نحوى با اين مسابقات در ارتباط بودند به ارزيابى ابعاد اين تغيير پرداختند.
انتقال اين تعداد شركت كننده خارجى به مشهد خود جاى تامل دارد به ويژه كه تمامى اين افراد الزاما اهل تشيع نبوده و بعد معنوى شهر مشهد اهميت بالايى براى آنان ندارد. اين سوال هم قابل طرح است كه آيا پروازهاى بين المللى مسافران به طور مستقيم به فرودگاه مشهد است يا از فرودگاه مهرآباد و امام خمينى(ره) در تهران صورت مى گيرد.
اگر پروازها در تهران باشد، انتقال به موقع ميهمانان و شركت كنندگان و هزينه هاى اين امر مبحث جديدى است كه در اين دوره مسابقات مطرح مى شود. شركت كنندگان خارجى اين مسابقات در سال۸۵ از۴۲ كشور و سال۸۶ از ۵۲كشور بوده اند. همچنين هشت تا ۱۰داور از كشورهاى مصر، تونس و لبنان و همين تعداد داور هم از ايران اين دوره از مسابقات را قضاوت مى كنند. در كنار موضوع حضور و سفر اين گروه بحث حضور و سفر قاريان تهرانى هم مطرح مى شود. اين قاريان كه سال هاى قبل در تهران به برنامه هاى خود مى رسيدند، امسال بايد براى مسابقات به مشهد رفته و احتمالا اسكان آنها و شايد خانواده هايشان هم مطرح شود. حضور ۵۰نفر از قاريان بين المللى در مراسم آغازين ويژگى مهم در برگزارى اين دوره از مسابقات عنوان شده است كه امسال ساكنان علاقه مند پايتخت يا فعال قرآنى تهرانى از حضور در محضر اين قاريان محروم مى شوند. طى سال هاى گذشته همواره بهترين مسابقات بين المللى قرآن در جمهورى اسلامى ايران برگزار شده است و هميشه قاريان ايرانى در ميان كشورهاى خارجى مى درخشند اما بحث تغيير مكان و شرايط مى تواند در اين جريان اثرگذار باشد. مديركل اوقاف و امورخيريه خراسان رضوى پيش از برگزارى اين مسابقات اعلام كرده است: امسال اولين بار است كه برگزارى مسابقات بين المللى قرآن كريم از پايتخت خارج شده و به استان هاى ديگر انتقال پيدا كرده است. سيد مهدى وطن خواه با بيان اينكه خراسان رضوى ۳۰تا ۴۰قارى بين المللى دارد، اظهار داشت: مقدمات برگزارى مسابقات از بهمن سال گذشته آغاز شده است و بيست و پنجمين دوره مسابقات بين المللى قرآن از۸ تا ۱۵مرداد سال جارى براى نخستين بار در مشهد برپا مى شود. ياد آور مى شود: مديركل اوقاف و امور خيريه خراسان رضوى به عنوان مدير اجرايى بيست و پنجمين دوره مسابقات بين المللى قرآن كريم در شهر مشهد معرفى شده است. ديدار ميهمانان و قاريان بين المللى بلاد اسلامى با رهبر فرزانه انقلاب پس از پايان مسابقات امسال هم برگزار مى شود .پس به هر حال بايد بعد از مسابقات همه شركت كنندگان دوباره به تهران منتقل شوند. امسال مراسم افتتاحيه و اختتاميه اين مسابقات در تالار قدس حرم مطهر رضوى برگزار مى شود. در حالى كه پيش از اين سالن اجلاس سران كشورهاى اسلامى ميزبان برگزارى مسابقات بود كه در دو طبقه با ظرفيت بالا و امكان برپايى نمايشگاه هاى جنبى فضاى مناسبى را فراهم مى آورد. البته طبق اعلام مسوولان امسال هم در كنار اين مسابقات نمايشگاه جانبى با حضور متوليان عرصه فرهنگ و امور دينى و قرآنى در زمان برگزارى مسابقات بين المللى برپا مى شود. برگزارى مسابقات قرآنى، محفل انس با قرآن و بازديد از مراكز فرهنگى، زيارتى، تاريخى، وقفى و اقتصادى استان خراسان رضوى از برنامه هاى جنبى اين دوره از مسابقات عنوان شده است. گستردگى امكانات پايتخت از نظر سياحتى و امكان دسترسى به انواع خدمات تجارى براى ميهمانان از كاستى هاى قابل انكارى است كه به دليل منحصر به فرد بودن چنين امكاناتى در تهران مطرح مى شود.
كميته هاى اين مسابقات شامل كميته حراست، روابط عمومى و اطلاع رسانى، ادارى، مالى و پشتيبانى و كميته علمى و فنى است. معاون اوقافى و امورخيريه سازمان اوقاف و امورخيريه كشور گفت: به دليل تجربه مديران و موقعيت خاص شهرمشهد نخستين تجربه برگزارى مسابقات بين المللى قرآن در اين شهر موفق خواهد بود. نادر رياحى افزود: خراسان به دليل وجود بارگاه ملكوتى ثامن الحجج(ع)، بنيان قوى دينى و مذهبى، وجود قاريان، دانش پژوهان و استادان مجرب قرآنى اش در كشور از برجستگى خاصى برخوردار است. وى بر تجربه و مديريت مشهد در زائر پذيرى تاكيد كرد و گفت: وجود حرم مطهر رضوى و نيروى انسانى بر شايستگى مشهد براى برگزارى اين سطح از مسابقات قرآنى مى افزايد. وى تصريح كرد: تجربيات گذشته از همفكرى و همكارى تمام نهادها و مديران شهرى مشهد در اجراى برنامه هاى هماهنگ حاكى از اين است كه نخستين تجربه انتقال مسابقات بين المللى قرآن كريم به خارج از پايتخت نيز موفق خواهد بود. رياحى تجربه، ابتكارو خلاقيت را از عواملى دانست كه انتظار برگزارى مسابقات در سطح كيفى برتر و يا حداقل مشابه تهران را در مشهد تقويت مى كند. همچنين نماينده ولى فقيه و سرپرست سازمان اوقاف و امور خيريه كشور درخصوص برگزارى اين دوره از مسابقات افزود: در سال هاى گذشته مهمترين خواسته قاريان بين المللى قرآن زيارت بارگاه منور امام رضا (ع) است لذا با توجه به پيشينه افتخار آميز مشهد در مباحث قرآنى اين شهر براى ميزبانى اين مسابقات در نظر گرفته شده است. وى افزود: قاريان بين المللى ايران بالاترين جايگاه را در بين كشورهاى اسلامى دارا هستند و سطح برگزارى مسابقات به گونه اى است كه ساير كشورهاى اسلامى مسابقات ايران را عادلانه ترين مسابقات جهان مى دانند. وى در خصوص بودجه در نظر گرفته شده براى اين دوره از مسابقات گفت: نزديك به ۱۰ ميليارد ريال براى گسترش و ترويج قرآن در نظر گرفته شده است كه بخشى از آن اختصاص به برگزارى مسابقات و بخش اعظم آن مربوط به برنامه هاى جنبى در خصوص گسترش فرهنگ قرآنى در استان خراسان رضوى خواهد بود.
سرپرست سازمان اوقاف و امور خيريه كشور تصريح كرد: حمايت هاى گسترده امام جمعه مشهد و به خصوص آيت الله واعظ طبسى، توليت آستان قدس رضوى براى هر چه بهتر برگزار شدن اين مسابقات بسيار حائز اهميت است به گونه اى كه تالار قدس آستان قدس رضوى براى مراسم افتتاحيه و اختتاميه به طور رايگان در اختيار مسابقات قرارگرفته است. حجت السلام مصلحى اظهار داشت: اين مسابقات در ايجاد انگيزه و روى آوردن به قرآن نقش به سزايى داشته است و قرائت هنر موسيقى قرآن است و نفوذ آن در جان انسان ها به واسطه همين موسيقى زيبا ميسر مى شود. مجيد غلامى، نماينده جامعه قاريان قرآن مشهد و مدير اجرايى جامعه قاريان قرآن مشهد نيز گفت: جامعه قاريان قرآن مشهد به عنوان يكى از اعضاى كميته اجرايى اين مسابقات طرح هاى نوين قرآنى را ارايه خواهد داد. وى افزود: جامعه قاريان قرآن مشهد براى اجراى هر چه با شكوه تر اين مسابقات، طرح هاى نوين قرآنى ارائه و از تمام امكانات خود استفاده خواهد كرد و همچنين از همه مجامع قرآنى براى اين امر دعوت به عمل مى آورد. امام جمعه مشهد هم گفت: در مسابقات بين المللى قرآن بايد محوريت اهل بيت(ع) بيش از گذشته احساس شود. حجت الاسلام علم الهدى در ديدار با مسوولان برگزارى بيست و پنجمين دوره مسابقات بين المللى قرآن گفت: با توجه به گرايش جوامع اسلامى به اهل بيت(ع) مسابقات بين المللى قرآن نبايد تنها محدود به قرائت قرآن باشد و بايد صبغه ولايى آن حفظ شود.
وى افزود: امروزه جريان هاى متحجرى كه به تبليغات عليه اسلام مى پردازند بسيار گوناگون است از اين رو به تحولات در حوزه قرآن بايد چشم اميد داشت. امام جمعه مشهد اظهار داشت: سازمان اوقاف و امور خيريه در زمان رژيم شاهنشاهى ابزارى بود عليه اسلام اما به بركت انقلاب اسلامى و نظام جمهورى اين سازمان بستر توسعه ارزش هاى دينى و ارزش هاى نظام انقلاب اسلامى شد.
وى همچنين با اظهار اميدوارى از برگزارى اين مسابقات در كنار مرقد مطهر امام رضا (ع) از اين مسابقات به عنوان فرصت مناسبى براى علاقه مندى بيشتر جوانان و انس آنان با اين كتاب مقدس ياد كرد.
وى نگرش صحيح و روشن به مسايل قرآنى را با اهميت خواند و افزود: اگر قرآن در بطن جامعه انجام شود بسيارى از مشكلات جامعه حل مى شود. با مرور نظرات كلى مسوولان برگزارى اين مسابقات و مسوولان قرآنى مشهد، فضاى معنوى، تنوع در برگزارى محل مسابقات و انتقال اين رويداد قرآنى را به متن جامعه از طريق حضور شركت كنندگان مسابقات در ساير استان ها از مهمترين نقاط مثبت برگزارى مسابقات در مشهد دانسته اند. اين اقدام باعث مى شود فعاليت هاى قرآنى محدود به تهران نباشد و به نوعى در تمام كشور جريان يابد اما در ديدگاهى ديگر مى توان به نقد اين اقدام پرداخت. دشوارى انتقال علاقه مندان عمومى به محل مسابقات مشكل جديدى است كه براى تهرانيانى پيش مى آيد كه طى سال هاى گذشته از پيگيران و تماشاگران اين رقابت ها بوده اند و اين سوال پيش مى آيد كه آيا مردم مشهد هم چنين استقبالى از برگزارى اين مسابقات قرآنى خواهند داشت. در تهران به رغم فضاى گسترده سالن اجلاس سران در مراسم افتتاحيه و اختتاميه مسابقات مشكل كمبود جا وجود داشت و سازمان اوقاف براى انتقال عموم مردم علاقه مند به حضور در محل مسابقات سرويس هاى رفت و آمد در نظر مى گرفت در چنين شرايطى قطعا راحتى رفت و آمد در تهران را نمى توان انكار كرد.
گروه ديگرى از مخاطبان مسابقات، خبرنگاران و نمايندگان رسانه هاى جمعى هستند كه حاصل كار هر ساله آنان انعكاس گسترده مسابقات است. قطعا امكان انتقال اين خبرنگاران علاقه مند به مشهد، محل برگزارى مسابقات بيست و پنجم وجود ندارد و انعكاس خبرى مسابقات محدود به رسانه هاى محلى استان خراسان و دفاتر نمايندگى برخى خبرگزارى ها و روزنامه ها در مشهد مى شود.
با توجه به تعدد رسانه ها در تهران اين امر كاهش نسبى تعداد اخبار توليدى و ميزان پوشش خبرى مسابقات را در پى دارد.
به ويژه كه در نشست خبرى مسابقات سازمان اوقاف براى اعزام و انتقال خبرنگاران اعلام آمادگى نكرد و پوشش خبرى مسابقات را بر عهده نمايندگان رسانه ها در مشهد دانست. نظر به برگزارى اين رقابت بزرگ بين المللى قرآنى در كشورمان با وجود تمامى نقد و نظرها اميد است كه ايران بتواند امسال نيز ميزبانى بسيار مطلوبى را براى نمايندگان قرآنى جهان اسلام داشته باشد.

برگزارى مسابقات بين المللى قرآن كريم ويژه بانوان، ايده بسيار خوبى است اما در آغاز و به طور جدى و واضح اين موضوع بايد از نظر شرعى بررسى و كارشناسى شده و نظر نهايى و قطعى علما ملاك عمل قرار گيرد.
مسعود سياح گرجى قارى بين المللى جمهورى اسلامى ايران، در گفت وگو با ايكنا با بيان اين مطلب گفت: اين كه مسابقات بين المللى قرآن كريم ويژه بانوان مسلمان از كشورهاى مختلف برگزار شود اقدام مثبت و خوبى است ولى بايد در اين زمينه كارشناسان مذهبى بررسى كنند تا جوانب مختلف شرعى خوب سنجيده شود. اين قارى قرآن در ادامه با اشاره به تغيير محل برگزارى مسابقات بين المللى قرآن در سال جارى، اظهار كرد: تغيير مكان مسابقات بين المللى كارى بسيار خوب است و در واقع بعد از مدت ها كه اين مسابقات در پايتخت جمهورى اسلامى ايران برگزار مى شد، امسال نيز در پايتخت معنوى كشورمان شاهد برگزارى اين مسابقات خواهيم بود. وى يادآور شد: برگزارى مسابقات در بارگاه ملكوتى امام رضا(ع) با تمهيداتى كه سازمان اوقاف و امور خيريه در نظر گرفته است با توجه به اين كه بعضى از متسابقان حاضر در كشورمان از اهل سنت هستند، باعث شناساندن فرهنگ تشيع به آن ها خواهد شد. اين قارى بين المللى قرآن كه به عنوان ميهمان ويژه در بيست و پنجمين دوره مسابقات بين المللى قرآن كريم ايران حضور يافته است، تصريح كرد: برگزار كردن مسابقات در شهر مشهد باعث خواهد شد تا علاوه بر اين كه مردم آن ديار از نزديك در جريان مسابقات قرار بگيرند، زائران حرم رضوى نيز بتوانند اين مسابقات را از نزديك دنبال كنند. سياح گرجى تاكيد كرد: مسابقات قرآن كريم جمهورى اسلامى ايران رقابت هايى در سطح بسيار خوب است، ولى به هرحال مسابقات جهانى قرآن كريم مالزى كه داراى سابقه ۵۰ ساله است از ديد هر كسى قابل احترام است و به عقيده من مسابقات قرآن مالزى در رتبه نخست قرار دارد و مسابقات ايران و عربستان در رده هاى بعدى هستند كه البته مسابقات عربستان فقط در رشته حفظ برگزار مى شود.
مسعود سياح گرجى در سال ۱۳۵۸ هجرى شمسى در تهران متولد شد و از كودكى روخوانى قرآن را شروع و در سنين ۱۶ الى ۱۷ سالگى شروع به يادگيرى فنون تلاوت قرآن كريم كرد و در محضر پدرش على سياح گرجى، به عنوان اولين و مهم ترين معلم و نيز از محضر اساتيدى چون سبزعلى، امام جمعه، ثابتى، حسينى، اصل محمدى و مولايى درس هاى زيادى آموخت.
وى در سال ۱۳۸۰ به عنوان نفر دوم مسابقات سراسرى قرآن كريم سازمان اوقاف و امور خيريه شناخته شد و در همان سال مقام نخست مسابقات بين المللى قرآن كريم مالزى را از آن خود كرد. اين قارى جوان كشورمان همچنين براى تبليغ و قرائت قرآن به عنوان نماينده اعزامى جمهورى اسلامى ايران به كشورهاى عربستان، لبنان، سوريه و مالزى اعزام شده است.

مصطفى اسدى
يكى از بناهاى پر اهميت اجتماع، ازدواج و تشكيل خانواده است. در اين واحد اوليه اجتماعى سنگ بناى تعليم و تربيت نهاده مى شود و انسان در عرصه ازدواج به آرامش و تكامل مى رسد. در اين مقاله سعى شده است كه با نگاهى اجمالى به اهداف و آثار ازدواج از نظر قرآن كريم به تبيين اهميت اين سنت حسنه پرداخته شود. مطلب را با هم از نظر مى گذرانيم:
مفهوم ازدواج
ازدواج، در عرف و شرع، پيمان زناشويى است كه بر اساس آن، براى مرد و زن در برابر هم، تعهدات اخلاقى و حقوقى پديد مى آيد كه سرپيچى (از بسيارى) از آنها، عقوبت و كيفر در پى خواهد داشت . در هر آيينى، ازدواج با قوانين و مقررات ويژه اى صورت مى گيرد و اسلام به آداب و رسوم ديگر اقوام احترام گذاشته است: «لكل قوم نكاح» از پيمان زناشويى در قرآن به «نكاح» نيز تعبير شده، و به دو معنا به كار رفته است:
۱. آميزش (بقره‎/ ۲۳۰ -نساء ‎/ ۶)
۲. عقد ازدواج (نور‎/ ۳۲)
اهداف و آثار ازدواج
حكمت ها و آثار مهمى بر ازدواج ترتب دارد، و قرآن در آياتى به آنها پرداخته است. در برخى موارد، هر چند زن و مرد با يكديگر زندگى مى كنند، اهدافى كه بايد در زندگى آنان حاكم باشد، از ميان مى رود و دو طرف بدون آن كه بهره اى از زندگى مشترك ببرند، با يكديگر زندگى مى كنند. برخى گفته اند: هر جا نشانه هاى الفت و حكمت هاى زوجيت چه در دنيا و چه در آخرت برقرار باشد، قرآن واژه زوجيت را به كار برده است. (روم ‎/ ۲۱- فرقان ‎/ ۷۴ زخرف‎/ -70 بقره ‎/ -25 يس ‎/ ۵۶) و هرگاه جاى اين نشانه ها و حكمت ها را بغض و خيانت يا تفاوت عقيده زن و مرد با يكديگر پر مى كند، قرآن از كلمه «امراه» استفاده كرده است (يوسف‎/ -30 تحريم‎/ ۱۰و ۱۱).
همچنين آن جا كه حكمت زوجيت (بقاى نسل انسان) از ميان برداشته مى شود، باز قرآن واژه «امراه» را به كار برده است (ذاريات‎/ -25مريم‎/ ۴ و ۵ -آل عمران‎/ ۴۰). بدين سبب دوباره وقتى اين حكمت سر برمى آورد و ثمره زوجيت به بار مى نشيند، باز قرآن تعبير را عوض كرده كلمه «زوج» را به كار مى برد. در آيه ۴۰ آل عمران، زكريا به خدا خطاب مى كند كه همسرم نازا است: «و امراتى عاقر» ولى وقتى دعاى او اجابت مى شود، قرآن مى فرمايد: «و اصلحنا له زوجه».
۱- حفظ انساب:
ازدواج و رعايت مقررات آن، نسب را حفظ مى كند. در اسلام، حفظ نسب، پايه احكام و حقوق فراوانى است. بعضى از احكام فقهى، بر شناخت رابطه فرزند با پدر و مادر يا بر شناخت نسبت هاى فاميلى ديگر، مبتنى است. تبعيت فرزند از پدر و مادر در كفر و اسلام، در طهارت و نجاست، در بردگى و حريت، ربابين پدر و فرزند، قصاص نشدن پدر به قتل فرزند، مقبول نبودن شهادت پسر بر ضد پدر، وجوب قضاى نمازهاى ميت بر پسر بزرگتر، مسائل ارث، ولايت پدر و جد، حقوق طرفينى مانند حق حضانت و نفقات، عقوق والدين و اطاعت از آنها و مسائل اخلاقى مانند صله رحم، هبه به اقارب، عقيقه فرزند و مسائل فراوان ديگرى، بر حفظ انساب متوقف است. و از اين جا به اهميت ازدواج و مراعات حدود آن نيز پى مى بريم. حفظ نسب، حكمت عده زن بين دو ازدواج شمرده شده است. انتظار زن براى ازدواج دوباره پس از وفات شوهر به مدت چهار ماه و ده روز (بقره ‎/ ۲۳۴ )، عده زن به مدت سه دوره پاكى پس از طلاق (بقره ‎/ ۲۲۸ ) و انتظار زن باردار براى ازدواج مجدد تا هنگام وضع حمل (طلاق‎/ ۴) همه اين مقررات گوياى اهميت حفظ نسب است. حرمت ازدواج با زن شوهردار (نساء‎/ ۲۴)، و حرمت زنا (اسراء ‎/ ۳۲) نيز برپايه حكمت حفظ نسب قرار داده شده است.
۲- برخوردارى از سكون و آرامش :
نياز روح به كانون آرامش، با اهميت تر از نياز جنسى است. همسر شايسته در پيش آمدهاى زندگى، راه وصول به آرامش و سعادت را نزديك مى كند: «و من اياته ان خلق لكم من انفسكم ازواجا لتسكنوا اليها...» «... و جعل منها زوجها ليسكن اليها...» برخى مفسران، مقصود از لباس را در آيه ۱۸۷ بقره، سكون و آرامش دانسته اند همان گونه كه خدا شب را لباس (مايه آرامش و سكون) دانسته:« و جعلنا اليل لباس لكم و انتم لباس لهن» نيز به سكون و آرامشى كه با همسر حاصل مى شود، اشاره خواهد داشت. يكى از بناهاى پر اهميت اجتماع، ازدواج و تشكيل خانواده است. در اين واحد اوليه اجتماعى سنگ بناى تعليم و تربيت نهاده مى شود و انسان در عرصه ازدواج به آرامش و تكامل مى رسد
۳- حفظ نوع بشر:
طبق بيان قرآن، ازدواج وسيله اى براى توليد و بقاى نسل در انسان و حيوان است: «... جعل لكم من انفسكم ازواجا و من الانعام ازواجا يذروكم فيه...» گرچه جمله يذروكم فيه تكثير نسل انسان را بيان داشته است، در اين جهت، ميان انسان و چهارپايان و گياهان فرقى نيست. در جاى ديگرى مى فرمايد: پروردگار، شما را از «نفس واحدى» آفريد و جفتش را نيز از او خلق كرد، و از آن دو، مردان و زنان بسيارى را پراكنده ساخت: .«.. و بث منهما رجالا كثيرا و نساء. ...» در آيه ۷۲ نحل مى فرمايد: از همسرانتان براى شما فرزندان و نوه ها قرار داد«... و جعل لكم من ازواجكم بنين و حفده». قرآن، بقاى نسل انسان و اجتماع مدنى را به ازدواج منوط مى داند و روى آوردن به زنا و لواط را نابود كننده راه بقاى نسل مى شمارد: «و لا تقربوا الزنى انه كان فاحشه و ساء سبيلا»، «ائنكم لتاتون الرجال و تقطعون السبيل»؛ زيرا با رواج راه هاى نامشروع، رغبت به «نكاح» كم مى شود جاذبه اش؛ از بين رفته، فقط بار تامين مسكن و نفقه و به دنيا آوردن اولاد و تربيت آنان، باقى مى ماند. در نتيجه، آسان ترين راه هاى اشباع غرايز كه نامشروع است، رايج مى شود و هدف بقاى نسل، رنگ مى بازد.
۴- داشتن فرزندان صالح:
يكى از خواسته هاى غريزى انسان، نياز فطرى به پدر و مادر شدن شمرده، و پاسخ به اين خواسته با ازدواج و داشتن فرزند تامين مى شود زيرا اصل توليد و تكثير، از راه هاى غير مشروع نيز ممكن است ولى در سايه ازدواج، نسلى داراى اصل و نسب پديد مى آيد. قرآن در آياتى، فرزند را زينت زندگى دنيا شمرده كه بيان گر رغبت انسان به داشتن فرزند و برقرار شدن رابطه پدر يا مادر و فرزند است «المال و البنون زينه الحيوه الدنيا». داشتن فرزند به صورت ثمره ازدواج، با تعبيرهاى گوناگونى در قرآن آمده است. در آيه ۲۲۳ بقره از اين كه مى گويد: «نساوكم حرث لكم فاتوا حرثكم انى شئتم...» ، يادآور مى شود كه بكوشيد از اين فرصت بهره گيريد و با پرورش فرزندان صالح و شايسته كه به حال دين و دنياى شما مفيد باشد، اثر نيكى براى خود از پيش بفرستيد. «... و قدموا لانفسكم...» . در آيه ۱۸۷ بقره پس از آن كه از آميزش با همسر سخن به ميان آمده است، مى فرمايد: «... و ابتغوا ما كتب الله لكم...» كه به نظر بسيارى مقصود، طلب فرزند است. در موارد متعددى از قرآن، خداوند براى داشتن فرزند صالح، خوانده شده است. در آيه ۱۸۹ اعراف از قول پدر و مادر نقل مى كند كه عرضه مى دارند اگر فرزند صالح نصيبشان شود، شكرگزار خواهند بود: «دعوا الله ربهما لئن اتيتنا صالحا لنكونن من الشكرين...» . در چند جا، درخواست حضرت زكريا (ع ) مطرح شده است كه از خداوند، فرزندى كه لياقت جانشينى او را داشته: «... فهب لى من لدنك وليا»، و مورد رضايت پروردگار باشد: «... و اجعله رب رضيا» را خواسته است. در سوره آل عمران، پس از مشاهده شايستگى هاى مريم (ع) پروردگارش را مى خواند: خداوندا از طرف خود، فرزند پاكيزه اى نيز به من عطا فرما: «... هب لى من لدنك ذريه طيبه انك سميع الدعاء».
۵-مودت و رحمت:
از ديگر آثار ازدواج، مودت و رحمت است: «و جعل بينكم موده و رحمه...» آن چه در آغاز زندگى مشترك بين زن و شوهر، يگانگى برقرار مى كند، و اثر آن در مقام عمل ظاهر مى شود، مودت است ولى پس از گذشت زمان و رسيدن دوران ضعف و ناتوانى، رحمت جاى مودت را پر مى كند. رحمت و مودت به تعبير قرآن، دو نشانه الهى و ضامن به پا ماندن بناى زندگى و تداوم وحدت است البته رحمت در همان آغاز زندگى نيز در زندگى نقش دارد. گاهى زحمات و خدمات بلاعوض و ايثارگرانه بدون هيچ گونه چشم داشتى حتى گاهى با برخورد سرد از طرف مقابل، از انسان سر مى زند. در اينجا براى حفظ نظام خانوادگى از خواسته هاى غريزى انسان، نياز فطرى به پدر و مادر شدن شمرده، و پاسخ به اين خواسته با ازدواج و داشتن فرزند تامين مى شود ، مودت رنگ مى بازد ولى رحمت جايگزين آن مى شود. يكى از خواسته هاى غريزى انسان، نياز فطرى به پدر و مادر شدن شمرده، و پاسخ به اين خواسته با ازدواج و داشتن فرزند تامين مى شود.
۶- ارضاى غريزه جنسى :
غريزه جنسى، نيرويى است كه در زن و مرد قرار داده شده و ازدواج، وسيله اى مجاز براى اطفاى نيروى شهوت و پاسخى به اين غريزه خدادادى است: «و الذين هم لفروجهم حافظون الا على ازواجهم او ما ملكت ايمانهم فانهم غير ملومين» در حديث آمده است: ميان لذت هاى مادى و جسمانى در دنيا و آخرت، هيچ كدام به پايه لذت زناشويى نمى رسد سپس امام به آيه ۱۴ آل عمران استشهاد مى كند كه در ميان شهوات گوناگون، علاقه به زن را مقدم داشته است: «زين للناس حب الشهوت من النساء و البنين و القناطير المقنطره...» در آيه ۱۸۷ بقره مى فرمايد: خداوند مى دانست كه شما به خود خيانت مى كرديد و آميزش با همسر را كه ممنوع شده بود، انجام مى داديد بدين سبب، ممنوعيت برداشته شد: «... علم الله انكم كنتم تختانون انفسكم فتاب عليكم و عفا عنكم فالان باشروهن...» . اين آيه، به نياز غريزى جنسى اشاره دارد كه به رغم ممنوعيت شرعى، مردم به سوى آن كشيده مى شوند البته اين امر نمى تواند انگيزه اصلى و هدف نهايى ازدواج باشد زيرا غريزه جنسى در زن و مرد، دوره محدودى دارد و اگر غرض از ازدواج، فقط اين جهت باشد، بايد «زوجين» هنگام ناتوانى جنسى، يكديگر را رها كنند يا زن و مردى كه توانايى جنسى خويش را از دست داده اند، هيچ گاه پيمان زناشويى نبندند .
۷- بازداشتن از گناه:
يكى از آثار ازدواج براى زن و مرد، ايجاد زمينه تقوا و دورى از گناهان است. با اشباع غريزه جنسى در زن و مرد، زمينه گناهان شهوت انگيز از ميان مى رود. اين كه در قرآن از كسى كه ازدواج كرده، به محصن و محصنه تعبير شده: «فاذا احصن...» ، به جهت اين است كه زن و مرد، با ازدواج در حصن سنگر مستحكمى قرار مى گيرند و خود را حفظ مى كنند تا وسوسه هاى شهوانى در آنان اثر نگذارد بلكه ازدواج، زمينه گناهان ديگر را نيز از بين مى برد زيرا پذيرفتن مسووليت تامين و تربيت اولاد، انسان را به استفاده بهينه از عمر وا مى دارد و براى گناه و معاشرت هاى گمراه كننده جايى باقى نمى ماند. پيامبر اكرم (ص) فرمود: «من تزوج فقد احرز نصف دينه» با ازدواج، نيمى از دين صيانت مى شود. در روايتى ديگر آمده است: بدترين مردم، كسانى اند كه در تجرد به سر مى برند. در تفسير آيه ۱۸۷ بقره «هن لباس لكم و انتم لباس لهن» برخى گفته اند: آن گونه كه انسان، با لباس از سرما و گرما و حشرات و آسيب هاى جلدى، محافظت مى شود، زن و مرد، با ازدواج، يكديگر را از گناه حفظ مى كنند. در آيه ۲۸ نساء حكمت تشريع ازدواج اين گونه بيان شده است: «يريد الله ان يخفف عنكم...» زيرا پيروى از شهوات و در دام گناه افتادن، براى انسان، وزانت و سنگينى مى آورد و تشريع ازدواج و فراهم شدن امكان آن براى كسى كه نمى تواند با زنان آزاد ازدواج كند، از فساد و گناه جلوگيرى مى كند و انسان از عواقب آن در امان مى ماند و اين نوعى توسعه براى انسان شمرده مى شود.
۸- توسعه رزق:
نگرانى از تنگ دستى، يكى از بهانه هايى است كه براى گريز از ازدواج، مطرح مى شود. قرآن، اين گونه به انسان اميدوارى مى دهد: از فقر و تنگ دستى جوانان و مجردان نگران نباشيد و در ازدواج آنها بكوشيد چرا كه اگر فقير باشند، خداوند از فضل خويش، آنان را بى نياز مى سازد: «و انكحوا الايمى منكم و الصلحين من عبادكم و امائكم ان يكونوا فقراء يغنهم الله من فضله...» برخى گفته اند: مفاد اين آيه، وعده خداوند به غنا و بى نيازى است براى كسانى كه تشكيل خانواده دهند. رواياتى نيز اين معنا را تاييد مى كند. يكى از آثار ازدواج براى زن و مرد، ايجاد زمينه تقوا و دورى از گناهان است. با اشباع غريزه جنسى در زن و مرد، زمينه گناهان شهوت انگيز از ميان مى رود در حديثى، امام صادق (ع) ترك ازدواج به سبب ترس از گرسنگى را سوء ظن به پروردگار دانسته است زيرا پس از وعده قرآن به توسعه رزق، نگرانى در اين زمينه، جز بدگمانى به خدا نيست. با توجه به اينكه افرادى در جامعه، پس از ازدواج، نه تنها ثروتمند نمى شوند، بلكه بر فقرشان افزوده مى شود و اگر اين آيه، متضمن وعده خداوند باشد، خلف وعده لازم مى آيد و خلف وعده قبيح است، گروهى برآنند كه براى وعده در اين آيه بايد معلق بر مشيت الهى در تقدير گرفته شود يعنى پس از ازدواج، اگر خدا بخواهد، آنان را بى نياز مى كند، چنان كه در آيه ۲۸ توبه، براى وعده الهى به غنا و بى نيازى به مشيت خدا تصريح شده است: «و ان خفتم عيله فسوف يغنيكم الله من فضله ان شاء..». اشكال شده است: همان طور كه غنا و بى نيازى متاهلان، به مشيت منوط است، غنا و بى نيازى مجردها و كسانى كه همسر ندارند (بلكه هر پديده اى) نيز به مشيت توقف دارد، پس اين چه وعده اى است كه خدا، براى ازدواج داده است زيرا همان گونه كه متاهل ها، بر اثر مشيت الهى، به دو گونه (فقير و غنى) تقسيم مى شوند، مجردها نيز چنين هستند و اتفاقا اين وعده درباره مجردان در قرآن آمده است: «و ان يتفرقا يغن الله كلا من سعته...» اگر وضعيتى پيش آيد كه زن و شوهر نتوانند با هم زندگى كنند و از هم جدا شوند، خداوند هر دو را با فضل و رحمت خود بى نياز خواهد كرد. پاسخ اشكال آن است كه بسيارى از مردم خيال مى كنند، ازدواج و فراوانى عائله، سبب فقر، تجرد، سبب پس انداز و ثروت مى شود. آيه در صدد آن است كه اين توهم را از دل ها بزدايد و غفلت از رزاق حقيقى را بردارد و به ما بفهماند كه گاه، بركت و فراوانى، در مال انسان (با وجود عائله مند بودن) ايجاد مى شود، و گاهى هم انسان (در عين كم عائله بودن و مجرد زيستن) هر چه مى كوشد، در معيشت او پيشرفتى حاصل نمى شود. افزون بر آن كه پذيرفتن مسووليت تامين زن و فرزند، در او مسووليت پديد مى آورد. در حديثى، امام صادق (ع) ترك ازدواج به سبب ترس از گرسنگى را سوء ظن به پروردگار دانسته است وقت را از بين نمى برد و از عمر خويش استفاده بهينه مى كند و با كسب معاش بر عزت و اعتبار خويش مى افزايد، بنابراين، آيه ان يكونوا فقراء يغنهم الله بيان مى دارد كه گاهى با ازدواج، فقر از زندگى رخت برمى بندد، نه آن كه هميشه با ازدواج، فقر برطرف مى شود وگرنه اين آيه با آيه «و ليستعفف الذين لا يحدون نكاحا» تنافض مى يافت. فخر رازى معتقد است كه آيه «ان يكونوا فقراء يغنهم الله» در مقام وعده الهى نيست بلكه مفاد آيه آن است كه نبايد ترس از فقر، مانع ازدواج شود زيرا مال فناپذير است و آن چه ارزش و بقا دارد، فضل خدا است كه بايد در پى آن بود كه از انباشتن ثروت بهتر است. «قل بفضل الله و برحمته فبذلك فليفرحوا هو خير مما يجمعون».
آثار ديگرى نيز بر ازدواج مترتب است مانند حرمت برخى از زنان از جمله مادر زن و خواهر زن و... كه در ازدواج هاى ممنوع خواهد آمد. اثر ديگر ازدواج، ايجاد حقوق «زوجيت» است كه بحث آن مجال ديگرى مى طلبد.